Yanvar 2013-ci il tarixinə

1. “Sahibkarlıq fəaliyyəti subyektlərinin fəaliyyətinin "Bir pəncərə" prinsipi üzrə təşkilinin təmin edilməsi tədbirləri haqqında AR Prezidentinin Sərəncamı (N 2458, 25.10.2007)” ilə harada tanış ola bilərəm?

“Sahibkarlıq fəaliyyəti subyektlərinin fəaliyyətinin "Bir pəncərə" prinsipi üzrə təşkilinin təmin edilməsi tədbirləri haqqında AR Prezidentinin Sərəncamı (N 2458, 25.10.2007)” ilə burada tanış ola bilərsiniz.
2. Sahibkarlıq fəaliyyəti subyektlərinin qeydiyyatı proseduru necə həyata keçirilir?
«Azərbaycan Respublikasında sahibkarlığın inkişafı ilə bağlı bəzi tədbirlər haqqında» Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanı və «Sahibkarlıq fəaliyyəti subyektlərinin «bir pəncərə» prinsipi üzrə təşkilinin təmin edilməsi tədbirləri haqqında» Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı qəbul olunmuş və 01 yanvar 2008-ci il tarixindən Azərbaycan Respublikasında sahibkarlıq fəaliyyəti subyektlərinin qeydiyyatı «bir pəncərə» (vahid qeydiyyat orqanı) prinsipi ilə Vergilər Nazirliyi tərəfindən həyata keçirilir.
Əlavə olaraq onu da qeyd etmək istərdik ki, fiziki şəxslərin elektron formada vergi uçotuna alınmasının (E-qeydiyyatın) tətbiqi və Azərbaycan Respublikasının fiziki və hüquqi şəxsləri tərəfindən təsis edilən yerli investisiyalı məhdud məsuliyyətli cəmiyyətlərin dövlət qeydiyyatının rüsumsuz olaraq elektron qaydada aparılması mexanizmi istifadəyə verilmişdir. Yerli investisiyalı məhdud məsuliyyətli cəmiyyətlərin elektron qeydiyyatı üçün bir sıra şərtlərə əməl edilməlidir. Təsisçilər rezident şəxslər olmalı, qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada haqqı ödənməklə elektron imza hüququ əldə edilməli və s.

3. Kommersiya hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatını aparan vergi orqanlarının yerləşdiyi ünvanlar barədə haradan məlumat ala bilərəm?
Kommersiya hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatını aparan vergi orqanlarının yerləşdiyi ünvanlar barədə məlumatlarla burada tanış ola bilərsiniz.

4. Sahibkar tərəfindən hazırlanmış sənədlərin ilkin yoxlanılması üçün hara müraciət edə bilərəm?
Sahibkar tərəfindən hazırlanmış sənədlərin ilkin yoxlanılması üçün buradakı müvafiq e-mail ünvanlarına müraciət edə bilərsiniz.

5. Yerli investisiyalı kommersiya hüquqi şəxslər üçün qeydiyyat zamanı hansı sənədlər tələb olunur?
Yerli investisiyalı kommersiya hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatına alınması üçün qeydiyyatı aparan müvafiq vergi orqanına forması və doldurulma qaydası Azərbaycan Respublikasının Vergilər Nazirliyi tərəfindən müəyyən edilən “Kommersiya hüquqi şəxsin dövlət qeydiyyatı haqqında ərizə” ilə müraciət edilməlidir. Ərizə təsisçi (bir neçə təsisçi olduqda isə, bütün təsisçilər) və ya onun (onların) müvafiq qaydada vəkil etdiyi şəxs tərəfindən imzalanır və notariat qaydasında təsdiqlənir. Ərizəyə aşağıdakılar əlavə edilir: - hüquqi şəxs statusu almaq istəyən qurumun təsisçisi (təsisçiləri) və ya onun (onların) səlahiyyətli nümayəndəsi tərəfindən təsdiq edilmiş nizamnaməsi 2 nüsxədə; - hüquqi şəxs statusu almaq istəyən qurumun yaradılması və nizamnaməsinin təsdiq edilməsi haqqında təsisçi (təsisçilər) tərəfindən imzalanmış qərar; - “Kommersiya hüquqi şəxsin dövlət qeydiyyatı haqqında ərizə”nin təsisçilər barədə əlavəsi. Qurumun təsisçiləri həm hüquqi şəxs, həm də fiziki şəxs olduqda ayrı-ayrılıqda hər iki əlavə forması doldurulur. Təsisçi fiziki şəxsə aid əlavə formasında göstərilən pasport rekvizitləri Daxili İşlər Nazirliyinin pasport qeydiyyatı məlumatlarında təsdiqini tapmadıqda, müvafiq təsisçilərin şəxsiyyət vəsiqəsinin surətlərinin ərizəyə əlavə edilməsi tələb oluna bilər; - dövlət qeydiyyatı ərizəsi vergi orqanına təqdim edilən tarixə cəmiyyətin müşahidə şurası seçilmişdirsə onun üzvləri barədə məlumatlar “Kommersiya hüquqi şəxsin dövlət qeydiyyatı haqqında ərizə”sinin müvafiq əlavəsi ilə təqdim olunur. Əlavədə göstərilən pasport rekvizitləri Daxili İşlər Nazirliyinin pasport qeydiyyatı məlumatlarında təsdiqini tapmadıqda, müşahidə şurasının müvafiq üzvlərinin şəxsiyyətini təsdiq edən sənədin surətlərinin ərizəyə əlavə edilməsi tələb oluna bilər; - təsisçilər tərəfindən icraedici və sərəncamverici səlahiyyətlərə malik olan qanuni təmsilçinin və ya rəhbərin təyin edilməsi barədə qərarın surəti. Qanuni təmsilçinin və ya rəhbərin ərizədə göstərilmiş pasport rekvizitləri Daxili İşlər Nazirliyinin pasport qeydiyyatı məlumatlarında təsdiqini tapmadıqda, onun şəxsiyyət vəsiqəsinin surətinin ərizəyə əlavə edilməsi tələb oluna bilər; - hüquqi şəxs statusu almaq istəyən qurumun hüquqi ünvanını təsdiq edən sənəd; - məhdud məsuliyyətli cəmiyyət və ya səhmdar cəmiyyəti, bank və ya sığorta təşkilatı yaradıldıqda nizamnamə kapitalının ödənilməsini təsdiq edən sənəd (bank qəbzi, daşınmaz əmlakın ipotekası və sair)(cəmiyyətin nizamnaməsində nizamnamə kapitalının müəyyən müddətə, yəni 3 aydan çox olmayan müddətdə ödənilməsi nəzərdə tutulmayıbsa); - hüquqi şəxs statusu almaq istəyən qurum xüsusi vergi rejimi ilə fəaliyyət göstərəcəksə, bu barədə məlumat “Kommersiya hüquqi şəxsin dövlət qeydiyyatı haqqında ərizə”sinin müvafiq əlavəsi ilə təqdim olunur; - dövlət rüsumunun ödənilməsi haqqında sənəd; (hüquqi şəxslərin elektron dövlət qeydiyyatı rüsumsuz aparılır). «Dövlət rüsumu haqqında» Qanunun 20-ci maddəsinə əsasən bankların, birjaların, sığortaçıların, sığorta birlik və brokerlərinin, xarici hüquqi şəxslərin nümayəndəliklərinin və filiallarının qeydiyyatı üçün tələb olunan dövlət rüsumunun məbləği 220 manat, fəaliyyətini kənd təsərrüfatı sahəsində həyata keçirən hüquqi şəxslərin qeydiyyatı üçün həmin məbləğ 3 manat, digər hüquqi şəxslərin qeydiyyatı üçün isə 11 manat təşkil edir; - ərizə təsisçinin (təsisçilərin) müvafiq qaydada vəkil etdiyi şəxs tərəfindən imzalandıqda vəkalətnamə ərizə ilə birlikdə təqdim olunur. Banklar və sığorta şirkətləri, ali və orta təhsil müəssisələri yaradıldıqda həmçinin müvafiq fəaliyyətin keçirilməsi üçün aidiyyəti orqanın ilkin razılığı barədə sənəd tələb olunur. Qanunvericiliklə nəzərdə tutulmayan digər sənədlərin tələb edilməsinə yol verilmir.

6. Xarici kommersiya hüquqi şəxslərin nümayəndəlik və ya filialları üçün qeydiyyat zamanı hansı sənədlər tələb olunur?
Xarici kommersiya hüquqi şəxslərin nümayəndəlik və ya filiallarının dövlət qeydiyyatına alınması üçün qeydiyyatı aparan müvafiq vergi orqanına “Kommersiya hüquqi şəxsin dövlət qeydiyyatı haqqında ərizə” ilə müraciət edilməlidir. Ərizə təsisçi və ya onun müvafiq qaydada vəkil etdiyi şəxs tərəfindən imzalanır və notariat qaydasında təsdiqlənir. Ərizəyə aşağıdakılar əlavə edilir: - nümayəndəliyi və ya filialı yaradan xarici hüquqi şəxs və ya onun səlahiyyətli nümayəndəsi tərəfindən təsdiq edilmiş əsasnamə 2 nüsxədə; - nümayəndəliyin və ya filialın yaradılması və onun rəhbərinin və ya qanuni təmsilçisinin təyin edilməsi barədə həmin nümayəndəliyi və ya filialı yaradan xarici hüquqi şəxsin qərarının əsli və ya notariat qaydada təsdiq edilmiş surəti. Qanuni təmsilçinin və ya rəhbərin ərizədə göstərilmiş pasport rekvizitləri Daxili İşlər Nazirliyinin pasport qeydiyyatı məlumatlarında təsdiqini tapmadıqda, onun şəxsiyyət vəsiqəsinin surəti nin ərizəyə əlavə edilməsi tələb oluna bilər; - nümayəndəliyin və ya filialın təsisçisi olan hüquqi şəxsin xarici ölkədə qeydiyyatını təsdiq edən sənədlər - qeydiyyat şəhadətnaməsinin (reyestrdən çıxarışın) və nizamnaməsinin notariat qaydasında təsdiq olunmuş surəti. Bu halda həmin sənəd hüquqi şəxsin yerləşdiyi ölkədə Azərbaycan Respublikasının diplomatik nümayəndəliyi və ya bu ölkədə Azərbaycan Respublikasının mənafeyini təmsil edən digər ölkənin diplomatik nümayəndəliyi tərəfindən (belələri olmadıqda, müstəsna hal kimi Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyinin Konsulluq idarəsi tərəfindən) qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada leqallaşdırılmalıdır; - nümayəndəliyin və ya filialın hüquqi ünvanını təsdiq edən sənəd; - nümayəndəlik və ya filial xüsusi vergi rejimi ilə fəaliyyət göstərəcəksə, bu barədə məlumat “Kommersiya hüquqi şəxsin dövlət qeydiyyatı haqqında ərizə”nin müvafiq əlavəsi ilə təqdim olunur; - dövlət rüsumunun ödənilməsi haqqında sənəd; - ərizə təsisçinin (təsisçilərin) müvafiq qaydada vəkil etdiyi şəxs tərəfindən imzalandıqda vəkalətnamə ərizə ilə birlikdə təqdim olunur. Qanunvericiliklə nəzərdə tutulmayan digər sənədlərin tələb edilməsinə yol verilmir. Xarici bankların və sığorta şirkətlərinin, xarici ali və orta təhsil müəssisələrinin nümayəndəlikləri və ya filialları yaradıldıqda həmçinin müvafiq fəaliyyətin keçirilməsi üçün aidiyyəti orqanın ilkin razılığı barədə sənəd tələb olunur.

7. Xarici investisiyalı kommersiya hüquqi şəxslər üçün qeydiyyat zamanı hansı sənədlər tələb olunur?
Xarici investisiyalı kommersiya hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatına alınması üçün qeydiyyatı aparan müvafiq vergi orqanına forması və doldurulma qaydası Azərbaycan Respublikasının Vergilər Nazirliyi tərəfindən müəyyən edilən “Kommersiya hüquqi şəxsin dövlət qeydiyyatı haqqında ərizə”si ilə müraciət edilməlidir. Ərizə təsisçi (bir neçə təsisçi olduqda isə, bütün təsisçilər) və ya onun (onların) müvafiq qaydada vəkil etdiyi şəxs tərəfindən imzalanır və notariat qaydasında təsdiqlənir. Ərizəyə aşağıdakılar əlavə edilir: - hüquqi şəxs statusu almaq istəyən qurumun təsisçisi (təsisçiləri) və ya onun (onların) səlahiyyətli nümayəndəsi tərəfindən təsdiq edilmiş nizamnaməsi 2 nüsxədə; - hüquqi şəxs statusu almaq istəyən qurumun yaradılması və nizamnaməsinin təsdiq edilməsi haqqında təsisçi (təsisçilər) tərəfindən imzalanmış qərar; - “Kommersiya hüquqi şəxsin dövlət qeydiyyatı haqqında ərizə”nin təsisçilərin məlumatları barədə əlavəsi. Qurumun təsisçiləri həm hüquqi şəxs, həm də fiziki şəxs olduqda ayrı-ayrılıqda hər iki əlavə forması doldurulur. Təsisçi fiziki şəxsə aid əlavə formasında göstərilən pasport rekvizitləri Daxili İşlər Nazirliyinin pasport qeydiyyatı məlumatlarında təsdiqini tapmadıqda, müvafiq təsisçilərin şəxsiyyət vəsiqəsinin surətlərinin ərizəyə əlavə edilməsi tələb oluna bilər; - təsisçi xarici hüquqi şəxs olduqda, onun xarici ölkədə qeydiyyatını təsdiq edən sənədlər- qeydiyyat şəhadətnaməsinin (reyestrdən çıxarışın) və nizamnaməsinin notariat qaydasında təsdiq olunmuş surəti. Bu halda həmin sənəd hüquqi şəxsin yerləşdiyi ölkədə Azərbaycan Respublikasının diplomatik nümayəndəliyi və ya bu ölkədə Azərbaycan Respublikasının mənafeyini təmsil edən digər ölkənin diplomatik nümayəndəliyi tərəfindən (belələri olmadıqda, müstəsna hal kimi Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyinin Konsulluq idarəsi tərəfindən) qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada leqallaşdırılmalıdır; - təsisçi əcnəbi və ya vətəndaşlığı olmayan şəxs olduqda onun hər hansı bir ölkədə təsərrüfat fəaliyyəti ilə məşğul olmasını təsdiq edən qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada leqallaşdırılmış sənəd; - dövlət qeydiyyatı ərizəsi vergi orqanına təqdim edilən tarixə cəmiyyətin müşahidə şurası seçilmişdirsə onun üzvləri barədə məlumatlar “Kommersiya hüquqi şəxsin dövlət qeydiyyatı haqqında ərizə”nin müvafiq əlavəsi ilə təqdim olunur. Əlavədə göstərilən pasport rekvizitləri Daxili İşlər Nazirliyinin pasport qeydiyyatı məlumatlarında təsdiqini tapmadıqda, müşahidə şurasının müvafiq üzvlərinin şəxsiyyətini təsdiq edən sənədin surətlərinin ərizəyə əlavə edilməsi tələb oluna bilər; - təsisçilər tərəfindən icraedici və sərəncamverici səlahiyyətlərə malik olan qanuni təmsilçinin və ya rəhbərin təyin edilməsi barədə qərarın surəti. Qanuni təmsilçinin və ya rəhbərin ərizədə göstərilmiş pasport rekvizitləri Daxili İşlər Nazirliyinin pasport qeydiyyatı məlumatlarında təsdiqini tapmadıqda, onun şəxsiyyət vəsiqəsinin surətinin ərizəyə əlavə edilməsi tələb oluna bilər; - hüquqi şəxs statusu almaq istəyən qurumun hüquqi ünvanını təsdiq edən sənəd; - məhdud məsuliyyətli cəmiyyət və ya səhmdar cəmiyyəti, bank və ya sığorta təşkilatı yaradıldıqda nizamnamə kapitalının ödənilməsini təsdiq edən sənəd (bank qəbzi, daşınmaz əmlakın ipotekası və sair) (cəmiyyətin nizamnaməsində nizamnamə kapitalının müəyyən müddətə, yəni 3 aydan çox olmayan müddətdə ödənilməsi nəzərdə tutulmayıbsa); - hüquqi şəxs statusu almaq istəyən qurum xüsusi vergi rejimi ilə fəaliyyət göstərəcəksə, bu barədə məlumat “Kommersiya hüquqi şəxsin dövlət qeydiyyatı haqqında ərizə”nin müvafiq əlavəsi ilə təqdim olunur; - dövlət rüsumunun ödənilməsi haqqında sənəd; - ərizə təsisçinin (təsisçilərin) müvafiq qaydada vəkil etdiyi şəxs tərəfindən imzalandıqda vəkalətnamə ərizə ilə birlikdə təqdim olunur. Qanunvericiliklə nəzərdə tutulmayan digər sənədlərin tələb edilməsinə yol verilmir. Müştərək kommersiya qurumlarının yaradılması zamanı da xarici investisiyalı kommersiya hüquqi şəxslərin qeydiyyatı üçün tələb olunan sənədlər ərizəyə əlavə edilir. Banklar və sığorta şirkətləri, ali və orta təhsil müəssisələri yaradıldıqda həmçinin müvafiq fəaliyyətin keçirilməsi üçün aidiyyəti orqanın ilkin razılığı barədə sənəd tələb olunur.

8. Qeydiyyat üçün tələb olunan ərizə və arayış formalarını haradan əldə edə bilərəm?
Qeydiyyat üçün tələb olunan ərizə və arayış formalarını buradan əldə edə bilərsiniz.

9. Qeydiyyat üçün tələb olunan sənədlərin doldurulma qaydaları ilə harada tanış ola bilərəm?
Qeydiyyat üçün tələb olunan sənədlərin doldurulma qaydaları ilə buradan tanış ola bilərsiniz.

10. Nizamnamə nümunələri ilə harada tanış ola bilərəm?
Nizamnamə nümunələri ilə burada tanış ola bilərsiniz.

11. Mən fiziki şəxs kimi vergi orqanında uçota durmaq istəyirəm, hansı sənədlər tələb olunacaq?
Vergi Məcəlləsinin 3334-cü maddələrinin müddəalarına uyğun olaraq sahibkarlıq fəaliyyətini həyata keçirən fiziki şəxslər yaşadıqları yer üzrə vergi orqanlarına Vergilər Nazirliyinin internet səhifəsinin “Bir pəncərə” bölməsinin “Lazımi sənədlər”inin “Ərizə və arayış formaları” hissəsində yerləşdirilən «Fiziki şəxsin sahibkarlıq uçotu haqqında ərizə» verməklə (ərizəyə fiziki şəxsin şəxsiyyətini təsdiq edən sənədin surəti əlavə olunur) vergi ödəyicisi kimi uçota alınırlar. Hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyətini fiziki şəxs kimi həyata keçirmək istəyən əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər isə Azərbaycan Respublikasının Dövlət Miqrasiya Xidməti tərəfindən verilən vəsiqə əsasında vergi orqanlarında vergi ödəyicisi kimi uçota alınırlar.Vergi orqanı fiziki şəxsin vergi ödəyicisi kimi uçotunu sənədlər daxil olduğu gündən sonrakı 2 gün müddətində ödənişsiz həyata keçirir və vergi ödəyicisinə müvafiq şəhadətnamə verir. Eyni zamanda, Siz vergi orqanlarında elektron formada uçota alınmaq üçün Vergilər Nazirliyinin internet səhifəsinin “E-xidmətlər” bölməsinin “Fərdi sahibkarların onlayn qeydiyyatı” adlı elektron xidməti vasitəsilə “İnternet Vergi İdarəsi” alt bölməsində “Fərdi sahibkarın onlayn qeydiyyatı” xidmətindən də istifadə edə və onlayn qeydiyyat zamanı lazımi addımlar barədə müvafiq məlumatı isə həmin alt bölmənin “Onlayn kargüzarlıq”dakı “İstifadəçi təlimatları”ndan əldə edə bilərsiniz.

12. Fiziki şəxs VÖEN-i necə bağlaya bilər (fəalyyətsizliklə bağlı)?
Vergi Məcəlləsinin 34.7-ci maddəsinə əsasən digər hallarla yanaşı vergi ödəyicisinin fəaliyyətinə xitam verildikdə fiziki şəxsin uçotdan çıxarılması mümkündür. Sahibkarlıq fəaliyyətinə xitam vermək istəyən fiziki şəxs tərəfindən internet səhifəmizdə yerləşdirilmiş " Fiziki şəxsin vergi uçotundan çıxarılması haqqında ərizə” ilə qeydiyyatda olduğu vergi orqanına müraciət etməli, habelə vergi uçotu və müvafiq VÖEN ləğv edilənədək vergi orqanına aşağıdakı sənədlər təqdim etməlidir: - vergi ödəyicisinin uçota alınması barədə şəhadətnamənin əsli, - vergi ödəyicisi əlavə dəyər vergisi ödəyicisi olduğu halda, ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyat bildirişinin əsli, - ləğv edilən və ya uçotdan çıxarılan vergi ödəyicisinin bank hesablarının bağlanması barədə həmin hesabların açıldığı bank idarələrinin arayışları. Vergi uçotu və müvafiq VÖEN ləğv edilərkən vergi ödəyicisinin obyektlərinin olduqları yer üzrə uçotu ləğv edir və onun NKA-nın qeydiyyatdan çıxarılması təmin edilir. Bundan başqa, Vergi Məcəlləsinin 149.3-cü və 221.3-cü maddələrinin müddəalarına uyğun olaraq tətbiq etdiyi vergitutma sistemindən asılı olmayaq fiziki şəxs fəaliyyətinə xitam verdikdə vergi orqanlarına ləğvetmə bəyannaməsini verməlidir. Bu zaman vergi dövrü hesabat dövrü sayılan müddətin əvvəlindən fərdi sahibkarın sahibkarlıq fəaliyyətinə xitam verdiyi günə qədər olan dövri əhatə edir. Vergi Məcəlləsinin 38.3-cü maddəsinə əsasən isə fiziki şəxsin hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyətinə xitam verilməsi barədə müraciəti olduqda növbədənkənar səyyar vergi yoxlaması aparıla bilər. Əlavə məlumatın alınması üçün uçotda olduğunuz vergi orqanının Vergi ödəyicilərinə xidmət strukturlarına və ya Vergilər Nazirliyinin Çağrı Mərkəzinə (195) müraciət etməyi məsləhət görərdik.

13. Hüquqi şəxs kimi qeydiyyatdan keçmək üçün nə etməliyəm, hansı sənədlər tələb olunur?
«Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı və dövlət reyestri haqqında» Azərbaycan Respublikasının 12 dekabr 2003-cü il tarixli ¹ 560-IIQ nömrəli Qanununun müddəalarına uyğun olaraq kommersiya hüquqi şəxslərinin dövlət qeydiyyatına alınması üçün həmin hüquqi şəxsin təsisçisi (və ya təsisçiləri) Vergilər Nazirliyinin müvafiq strukturuna ərizə ilə müraciət etməlidir. Nəzərinizə çatdıraq ki, kommersiya hüquqi şəxs təsis edildikdə respublika üzrə müvafiq sənədlərin təqdim ediləcəyi ünvanlar haqqında məlumatı buradan əldə edə bilərsiniz. Təqdim edilən ərizədə aşağıdakı məlumatlar əks olunmalıdır: - təsisçi (təsisçilər) fiziki şəxs olduqda - onun (onların) adı, soyadı, atasının adı, yaşadığı yer, şəxsiyyətini təsdiq edən sənədin nömrəsi və verilmə tarixi; - təsisçi (təsisçilər) hüquqi şəxs olduqda - onun (onların) adı, olduğu yer və qeydiyyat nömrəsi; - ərizə səlahiyyətli şəxs tərəfindən imzalandıqda — habelə onun adı, soyadı, atasının adı, yaşadığı yer, şəxsiyyətini təsdiq edən sənədin nömrəsi, verilmə tarixi və vəkalətnamə haqqında məlumatlar. - təsdiq edilən ərizənin formasında müəyyən edilən digər məlumatlar. Eyni zamanda, ərizəyə aşağıdakı sənədlər əlavə edilir: - təsis sənədləri: hüquqi şəxs statusu almaq istəyən qurumun təsisçisi (təsisçiləri) və ya onun (onların) səlahiyyətli nümayəndəsi tərəfindən təsdiq edilmiş nizamnaməsi, həmin qurumun yaradılması və nizamnaməsinin təsdiq edilməsi haqqında qərar; - dövlət rüsumunun ödənilməsi haqqında sənəd (hüquqi şəxslərin elektron dövlət qeydiyyatı rüsumsuz aparılır). «Dövlət rüsumu haqqında» Qanunun 20-ci maddəsinə əsasən bankların, birjaların, sığortaçıların, sığorta birlik və brokerlərinin, xarici hüquqi şəxslərin nümayəndəliklərinin və filiallarının qeydiyyatı üçün tələb olunan dövlət rüsumunun məbləği 220 manat, fəaliyyətini kənd təsərrüfatı sahəsində həyata keçirən hüquqi şəxslərin qeydiyyatı üçün həmin məbləğ 3 manat, digər hüquqi şəxslərin qeydiyyatı üçün isə 11 manat təşkil edir; - təsisçi hüquqi şəxs olduqda - onun dövlət qeydiyyatı haqqında şəhadətnaməsinin (dövlət reyestrindən çıxarışın) və nizamnaməsinin notariat qaydasında təsdiq olunmuş surəti. - təsisçi fiziki şəxs olduqda—onun şəxsiyyətini təsdiq edən sənədin surəti; - hüquqi şəxs statusu almaq istəyən qurumun hüquqi ünvanını təsdiq edən sənəd; - qanuni təmsilçinin təyin edildiyi halda, onun şəxsiyyətini təsdiq edən sənədin surəti.

14. Kassa aparatı qeydiyyata alınarkən hər hansı rüsum ödənməlidirmi?
Vergi ödəyicisinin NKA-nın qeydiyyatı zamanı rüsumun ödənilməsi mövcud qanunvericilikdə nəzərdə tutulmamışdır.

15. Bu yaxınlarda VÖEN əldə etmişəm və hələlik fəaliyyət göstərmirəm. Bu halda yaxınlaşıb onu bağlatdırmalıyam ya yox, əgər bağlatdırmalıyamsa bu əməliyyatı hansı tarixdə etməliyəm?
Vergi ödəyicisinin hesabat dövründə sahibkarlıq fəaliyyəti və ya digər vergi tutulan əməliyyatı olmadığı halda vergi orqanına vergi hesabatının əvəzinə, hesabatın təqdim edilməsi üçün müəyyən edilmiş müddətdən gec olmayaraq arayış təqdim edilir (Vergi Məcəlləsi, maddə 16.2). Vergi ilində vergi ödəyicisi sahibkarlıq fəaliyyətini və ya digər vergi tutulan əməliyyatlarını müvəqqəti dayandırdıqda, həmin fəaliyyətin və ya əməliyyatların dayandırılması günündən gec olmayaraq vergi orqanına müvafiq arayış təqdim edilməlidir. Arayışda sahibkarlıq fəaliyyətinin və ya digər vergi tutulan əməliyyatların dayandırılmasının müddəti göstərilməlidir (Vergi Məcəlləsi, maddə 16.3). Odur ki, ilk növbədə tərəfinizdən vergi orqanına ötmüş hesabat dövrləri üzrə qanunvericilikdə nəzərdə tutulan müddət ərzində “Vergi öhdəliyinin yaranmaması haqqında arayış” təqdim olunmalıdır. Bundan başqa, müəyyən müddət ərzində fəaliyyət göstərmək niyyətində olmadığınız təqdirdə Vergi Məcəlləsinin 16.3-cü maddəsində qeyd olunan «Vergi ödəyicisinin, onun filialının, nümayəndəliyinin və ya digər təsərrüfat subyektinin (obyektinin) fəaliyyətinin və digər vergi tutulan əməliyyatlarının dayandırılması haqqında arayış»ı səhifəmizin “Bir pəncərə” bölməsinin “Ərizə və arayış formaları” hissəsindən əldə etməklə vergi uçotunda olduğunuz vergi orqanına bilavasitə, vergi orqanı ilə elektron sənəd mübadiləsi barədə müqavilə bağladığınız təqdirdə isə həmin ərizə tərəfinizdən İnternet Vergi İdarəsindəki "Onlayn Kargüzarlıq & e-VHF” bölməsindən internet vasitəsilə elektron formada fəaliyyətin dayandırılması günündən gec olmayaraq təqdim olunmalıdər. Onu da xatırladırıq ki, vergi ödəyicisi fəaliyyətini müvəqqəti dayandırdıqda, fəaliyyətin dayandırıldığı tarixədək olan dövr üzrə öz üzərinə düşən vergi öhdəliklərini (bəyannamələrin təqdim olunması, vergi məbləğlərinin ödənilməsi) mütləq qaydada yerinə yetirməlidir. Qeyd olunanlarla bağlı daha ətraflı məlumatı uçotda olduğunuz vergi orqanının Vergi ödəyicilərinə xidmət strukturlarına və yaxud Vergilər Nazirliyinin Çağrı Mərkəzinə (195) müraciət etməklə əldə edə bilərsiniz.

16. Mən dükan açmaq istəyirəm. Bunun üçün ilk növbədə hansı sənədlər lazımdır? Mən hər hansı rüsumu əvvəlcədən ödəməliyəmmi?
Vergi Məcəlləsinin 3334-cü maddələrinin müddəalarına uyğun olaraq sahibkarlıq fəaliyyətini həyata keçirən fiziki şəxslər yaşadıqları yer üzrə vergi orqanlarına Vergilər Nazirliyinin internet səhifəsinin “Bir pəncərə” bölməsinin “Lazımi sənədlər”inin “Ərizə və arayış formaları” hissəsində yerləşdirilən «Fiziki şəxsin sahibkarlıq uçotu haqqında ərizə» verməklə (ərizəyə fiziki şəxsin şəxsiyyətini təsdiq edən sənədin surəti əlavə olunur) vergi ödəyicisi kimi uçota alınırlar. Hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyətini fiziki şəxs kimi həyata keçirmək istəyən əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər isə Azərbaycan Respublikasının Dövlət Miqrasiya Xidməti tərəfindən verilən vəsiqə əsasında vergi orqanlarında vergi ödəyicisi kimi uçota alınırlar.Vergi orqanı fiziki şəxsin vergi ödəyicisi kimi uçotunu sənədlər daxil olduğu gündən sonrakı 2 gün müddətində ödənişsiz həyata keçirir və vergi ödəyicisinə müvafiq şəhadətnamə verir. Eyni zamanda, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları vergi orqanlarında elektron formada uçota alınmaq üçün Vergilər Nazirliyinin internet səhifəsinin “E-xidmətlər” bölməsinin “Fərdi sahibkarların onlayn qeydiyyatı” adlı elektron xidməti vasitəsilə “İnternet Vergi İdarəsi” alt bölməsində “Fərdi sahibkarın onlayn qeydiyyatı” xidmətindən də istifadə edə və onlayn qeydiyyat zamanı lazımi addımlar barədə müvafiq məlumatı isə həmin alt bölmənin “Onlayn kargüzarlıq”dakı “İstifadəçi təlimatları”ndan əldə edə bilərlər.Bundan başqa fiziki şəxs sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirildiyi təsərrüfat subyektinin (obyektinin) yerləşdiyi ərazi üzrə vergi orqanında uçota alınır. Uçota alınmaq üçün təqdim edilən ərizəyə fəaliyyətin yerinə yetiriləcəyi ünvanı təsdiq edən sənədin (mülkiyyət hüququnu təsdiq edən sənədin, icarə müqaviləsinin və qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş digər sənədin) surəti əlavə edilir. Onu da xatırladırıq ki, uçota alınma, yenidən uçota alınma, uçotdan çıxarılma ödənişsiz həyata keçirilir. Nağd pul hesablaşmaları NKA tətbiq edilməklə aparıldığından, obyektini uçota qoymuş vergi ödəyicisi NKA-nın qeydiyyata alınması üçün ərazi üzrə vergi orqanına “Nəzarət-kassa aparatının qeydiyyata alınması (qeydiyyatdan çıxarılması) haqqında ərizə” verməlidir. NKA-nın qeydiyyata alınması barədə ərizə vergi orqanına elektron formada təqdim edilə bilər. Elektron formada ərizə həm vergi ödəyicisi tərəfindən, həm də müqavilə əsasında vəkil olunmuş Servis Texniki Xidmət Mərkəzi (bundan sonra STXM) tərəfindən göndərilə bilər. Vergi ödəyicisi qeydiyyat ərizəsini elektron formada göndərmək üçün öz istifadəçi adı, şifrə və parolu ilə İnternet Vergi İdarəsi portalına daxil olur və "Onlayn" kargüzarlıq bölümündə “Nəzarət-kassa aparatının qeydiyyata alınması (qeydiyyatdan çıxarılması) haqqında ərizə” formasının qeydiyyata alınmaya aid müvafiq xanalarını doldurur. Ərizəyə aşağıdakı sənədlər elektron formada (PDF fayl şəklində) əlavə edilir: -STXM-in NKA-nın quraşdırılması barədə aktı; -ərizənin təqdim olunma tarixinə NKA-nın fiskal yaddaşının göstəricisini əks etdirən çek; - Nəzarət-kassa aparatında quraşdırılmış elektron məsafədən ötürmə qurğusu və ya elektron nəzarət lenti barədə STXM-in aktı. NKA-nın qeydiyyat ərizəsinin STXM tərəfindən vergi orqanına elektron formada göndərilməsi üçün isə vergi ödəyicisi NKA-nın quraşdırılması barədə aktı tərtib edən STXM-ə müraciət edir və onunla müqavilə bağlayır. Bağlanmış müqavilə əsasında STXM öz istifadəçi adı, şifrə və parolu ilə İnternet Vergi İdarəsi portalına daxil olur və "Onlayn" kargüzarlıq bölümündə “Nəzarət-kassa aparatının qeydiyyata alınması (qeydiyyatdan çıxarılması) haqqında ərizə” formasının qeydiyyata alınmaya aid müvafiq xanalarını doldurur. STXM yuxarıda qeyd olunan sənədlərə vergi ödəyicisi ilə bağlanmış müqaviləni də əlavə edərək elektron formada (PDF fayl şəklində) vergi orqanına göndərir. Sistem tərəfindən ilk növbədə NKA-nın quraşdırıldığı təsərrüfat subyekti üzrə vergi ödəyicisinin uçotda olub-olmaması, NKA-nın markasının müvafiq dövlət reyestrinə daxil edilib-edilməməsi, həmin NKA-nın digər obyektlərdə qeydiyyatda olub-olmaması, vergi ödəyicisi hüquqi şəxs olduqda məlumat bazasında onun rəhbərinin olub-olmaması yoxlanılır. Əgər yuxarıda göstərilən şərtlərdən biri düz olmazsa, qeydiyyat ərizəsinin vergi orqanına göndərilməsinə yol verilmir. “Azərbaycan Respublikasının ərazisində NKA-larının tətbiq olunması haqqında” Nazirlər Kabinetinin 1995-ci il 28 dekabr tarixli 266 nömrəli Qərarına əsasən NKA istismara verilən zaman “Texniki xidmət jurnalı” və “NKA işləmədiyi dövrdə aparılan əməliyyatların uçotu kitabı” STXM-in səlahiyyətli nümayəndəsinin imzası və möhürü ilə təsdiq olunmaqla STXM-dən alınmalıdır. Vergi orqanlarında NKA-lar qeydiyyatdan keçirildikdən sonra hazırlanmış qeydiyyat vərəqəsi isə yalnız vergi ödəyicisi müraciət edərsə 2 iş günü ərzində kağız daşıyıcılarında vergi ödəyicisinə təqdim edilməlidir. Digər hallarda isə NKA-nın qeydiyyat vərəqəsi proqram təminatı vasitəsilə vergi ödəyicisinin e-qutusuna ötürülür. Operativ nəzarət strukturları tərəfindən 2 iş günü müddətində NKA-nın qeydiyyata alınacaq ünvanda NKA-nın plomblanmasını həyata keçirilir, qeydiyyata alınmış NKA-lar plomblanarkən vergi ödəyicilərində STXM-in səlahiyyətli nümayəndəsinin imzası və möhürü ilə təsdiq olunmuş “Texniki xidmət jurnalı” və “NKA işləmədiyi dövrdə aparılan əməliyyatların uçotu kitabı”nın mövcudluğu yoxlanılır. STXM tərəfindən quraşdırılmış NKA-nın çekində vergi ödəyicisinin adı və VÖEN-i, NKA-nın quraşdırıldığı ünvan, habelə təsərrüfat subyektinin adı və fəaliyyət növü əks etdirilməlidir.

17. Mən xarici ölkədə çalışıram, Azərbaycan vətəndaşıyam. Fiziki şəxsəm. Mən orada əldə etdiyim gəlirə görə Azərbaycanda da gəlir vergisi verməliyəmmi? Hansı şəkildə?
Vergi Məcəlləsinin 13.2.5.1-ci maddəsinə uyğun olaraq təqvim ilində üst-üstə 182 gündən artıq vaxtda həqiqətən Azərbaycan Respublikasının ərazisində olan şəxslər Azərbaycan Respublikasının rezidenti hesab olunurlar. Rezident vergi ödəyicisinin gəliri onun Azərbaycan Respublikasında və Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda əldə etdiyi, qeyri-rezident vergi ödəyicisinin gəliri onun Azərbaycan Respublikası mənbələrindən əldə etdiyi gəlirlərdən ibarətdir (Vergi Məcəlləsi, maddə 97). Vergi Məcəlləsinin 127-ci maddəsinə uyğun olaraq rezidentin Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda Azərbaycan mənbəyindən olmayan gəlirindən ödənilmiş gəlir vergisinin və ya mənfəət vergisinin məbləğləri Azərbaycanda vergi ödənilərkən nəzərə alınır. Nəzərə alınan məbləğ Azərbaycan Respublikasında həmin gəlirdən və ya mənfəətdən müəyyən edilmiş dərəcələrlə tutulan verginin məbləğindən çox olmamalıdır. Vergi Məcəlləsinin 149.1.4-cü maddəsinə uyğun olaraq Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda gəlir, o cümlədən royaltidən gəlir əldə edən rezident fiziki şəxslər hesabat ilindən sonrakı ilin mart ayının 31-dən gec olmayaraq vergi orqanlarına bəyannamə verirlər. Odur ki, Azərbaycan Respublikasının rezidenti olmadığınız və eyni zamanda, hər hansı digər dövlətin rezidenti olduğunuz təqdirdə Azərbaycan Respublikasında gəlir vergisinə cəlb olunmağınız Vergi Məcəlləsində nəzərdə tutulmur. Bu halda yalnız Vergi Məcəlləsinin 13.2.16-cı maddəsi ilə Azərbaycan mənbəyindən əldə olunan gəlir kimi müəyyən olunan gəlirlərinizdən (əgər belə gəlirlər varsa) vergi tutulmalıdır. Xaricdə çalışmağınıza baxmayaraq, Azərbaycan Respublikasının rezidenti olduğunuz halda, çalışdığınız dövlətin qanunvericiliyinə uyğun olaraq vergiləri ödədikdən sonra Azərbaycanda bəyannamə təqdim edərək, ümumi vergi tutulan gəlirinizi hesablayaraq xaricdə ödənilmiş vergi məbləğini nəzərə almaq şərt ilə vergi öhdəliyinizi müəyyən etməli, vergi orqanında bəyan etməli və tələb olunan verginin məbləğini dövlət büdcəsinə ödəməlisiniz. Əlavə olaraq onu da qeyd edək ki, yuxarıda qeyd olunan Vergi Məcəlləsinin 13.2.5.1-ci maddəsinə uyğun olaraq Azərbaycan Respublikasının ərazisində və xarici ölkədə (hər hansı birində) fiziki şəxsin olma müddəti 182 gündən artıq olmadıqda, həmin fiziki şəxs aşağıdakı ardıcıllıqla göstərilən meyarlarla Azərbaycan Respublikasının rezidenti sayıla bilər: - daimi yaşayış yeri; - həyati mənafelərinin mərkəzi; - adətən yaşadığı yer; - Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlığı. Daha ətraflı məlumatı yaşadığınız ərazi üzrə vergi orqanının Vergi ödəyicilərinə xidmət strukturlarına və ya Vergilər Nazirliyinin Çağrı Mərkəzinə (195) müraciət etməklə əldə edə bilərsiniz.

18. Mən məcburi köçkünəm və özəl firmada işləyirəm. Güzəşt almaq üçün hansı sənədləri təqdim etməliyəm?
Vergi Məcəlləsinin 102.4.5-ci maddəsində göstərilən güzəştin (bu şəxslərin muzdlu işdən vergi tutulmalı olan aylıq gəliri 100 manat məbləğində azaldılır) tətbiq edilməsi ilə əlaqədar məcburi köçkün tərəfindən işlədiyi müəssisəyə (əsas iş yeri) Azərbaycan Respublikası Qaçqınların və Məcburi Köçkünlərin İşləri üzrə Dövlət Komitəsinin qaçqın və ya məcburi köçkün statusu haqqında vəsiqəsi və yaşayış yeri üzrə mənzil-istismar idarələrinin daimi qeydiyyata durmaması barədə müvafiq arayışı təqdim edilməlidir. Onu da nəzərinizə çatdırırıq ki, əmək haqqından tutulan vergi hesablanarkən fiziki şəxslərin bu maddədə sadalanan vergi güzəştləri hüququ Nazirlər Kabineti tərəfindən müəyyənləşdirilmiş sənədlərin təqdim edildiyi andan yaranır və yalnız fiziki şəxsin əsas iş yerində (əmək kitabçasının olduğu yerdə) həyata keçirilir.

19. Əvvəlki illərə görə istifadə olunmamış məzuniyyətə görə fiziki şəxslərdən tutulan gəlir vergisi nece hesablanmalıdır?
İşçiyə keçmiş iş illərində istifadə edilməmiş əmək məzuniyyətinə görə kompensasiya ödənildikdə gəlir vergisi hər il üçün hesablanan məbləğdən ayrılıqda, hesabat ili üçün hesablanan kompensasiya məbləğindən isə bu məbləğ kompensasiyanın verildiyi ayın gəliri (əmək haqqı) ilə birləşdirilərək gəlirin ümumi məbləğindən tutulmaqla dövlət büdcəsinə ödənilir.

20. Keçirilmiş imtahan testlərinin olduğu kitab və yaxud jurnalı haradan əldə edə bilərəm?
Vergi orqanlarına işə qəbulla bağlı keçirilən test imtahanları Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada Azərbaycan Respublikasının Tələbə Qəbulu üzrə Dövlət Komissiyası (TQDK) tərəfindən aparılır. Odur ki, müvafiq sorğu ilə aidiyyəti üzrə müraciət etmək daha məqsədəuyğundur.

21. Vergi orqanına işə qəbulun şərtləri hansılardır?
Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyi Dövlət vergi orqanlarına işə qəbul olunmaq istəyən Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları üçün müsabiqə haqqında məlumatla burada “İşə qəbul Müsabiqələr” bölməsində tanış ola bilərsiniz.

22. Elektron vergi hesab-fakturasının nə olduğunu bilmək istərdim.
ƏDV-nin ödəyicisi kimi qeydiyyatdan keçən və vergi tutulan əməliyyat aparan şəxs malları, işləri və ya xidmətləri qəbul edən şəxsə elektron vergi hesab-fakturasını verməyə borcludur. ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyatdan keçməyən şəxsin elektron vergi hesab-fakturası verməyə hüququ yoxdur (Vergi Məcəlləsi, maddə 176.1).
Elektron vergi hesab-fakturası müvafiq icra hakimiyyəti orqanının (Nazirlər Kabinetinin) müəyyənləşdirdiyi forma üzrə hazırlanan və özündə aşağıdakı məlumatları əks etdirən sənəddir: - vergi ödəyicisinin və alıcının (sifarişçinin) adı; - vergi ödəyicisinin və alıcının (sifarişçinin) eyniləşdirmə nömrəsi; - yola salınmış malların, görülmüş işlərin və ya göstərilmiş xidmətlərin adı; - vergi tutulan əməliyyatın haqqının məbləği, həmçinin vergi tutulan əməliyyatın həcmi; - aksizli mallarda aksizin məbləği; - vergi tutulan əməliyyatdan ödənilməli olan verginin məbləği; - elektron vergi hesab-fakturasının verilmə tarixi; - elektron vergi hesab-fakturasının nömrəsi; - ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyata alınmış vergi ödəyicisinin qeydiyyat bildirişini vermiş vergi orqanının adı, bildirişin verilmə tarixi və nömrəsi; - elektron vergi hesab-fakturasını imza etmiş məsul şəxsin vəzifəsi, soyadı, adı, atasının adı. (Vergi Məcəlləsi, maddə 176.2).
Onu da qeyd edək ki, vergi ödəyicisi malın alıcısına (işlərin, xidmətlərin sifarişçisinə) elektron vergi hesab-fakturasını mal göndəriləndən (iş görüləndən, xidmət göstəriləndən) sonra 5 gündən gec olmayaraq verməyə borcludur (Vergi Məcəlləsi, maddə 176.3).

23. Sadələşdirilmiş vergi hansı məbləğdən sonra ƏDV ödəyicisi kimi qeydiyyata dura bilər?
Sahibkarlıq fəaliyyəti göstərən və ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında (aylarında) vergi tutulan əməliyyatların həcmi 120.000 manatdan artıq olan şəxslər (Vergi Məcəlləsinin 218.1.1.1-ci218.1.1.3-cü maddələrində göstərilənlər istisna olmaqla) bu Məcəllənin 157.3.1-ci maddəsində göstərilən tarixdən 10 gün ərzində ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyata dair ərizə verməyə borcludur. Bir əqd və ya müqavilə üzrə əməliyyatın ümumi dəyəri 120.000 manatdan artıq olduqda, bu əməliyyat ƏDV tutulan əməliyyat sayılır və həmin əməliyyatı həyata keçirən şəxs bu əməliyyatın aparıldığı günədək ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyata dair ərizə verməyə borcludur (Vergi Məcəlləsi, maddə 155.1).
Bununla belə xatırladırıq ki, qeydiyyatdan keçməli olmayan sahibkarlıq fəaliyyəti göstərən şəxs vergi orqanına ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyat haqqında könüllü ərizə verə bilər (Vergi Məcəlləsi, maddə 156.1).

24. ƏDV-nin "0 "dərəcə ilə tutulması necə baş verir?
ƏDV-yə sıfır (0) dərəcəsi ilə cəlb edilən işlərin görülməsinin, xidmətlərin göstərilməsinin siyahısı Vergi Məcəlləsinin 165-ci maddəsində verilmişdir, yəni Vergi Məcəlləsinin bu maddəsində qeyd olunan işləri görən, xidmətləri göstərən şəxslər tərəfindən həmin işlərə və xidmətlərə görə ƏDV-ni sıfır (0) faiz dərəcəsi ilə hesablayaraq elektron vergi hesab fakturasında da verginin dərəcəsini “0” kimi göstərirlər. Bu isə o deməkdir ki, həmin işləri görən, xidmətləri göstərən şəxslər tərəfindən bu işlərə və xidmətlərə görə ƏDV-ni hesablanmır və dövlət büdcəsinə ödənilmir.

25. Xahiş edirəm ƏDV-yə "0" dərəcə ilə cəlb edilən və ƏDV-yə cəlb edilməyənin fərqini mənə izah edəsiniz.
Sıfır (0) dərəcəsi ilə ƏDV tutulan əməliyyatlar ƏDV cəlb olunan əməliyyatlar hesab edilir və belə əməliyyatlar aparan şəxslər tərəfindən mallar (işlər, xidmətlər) alınarkən nağdsız qaydada (mal, iş və xidmət təqdim edənin bank hesabına birbaşa nağd qaydada ödənişlər istisna edilməklə) ƏDV-nin depozit hesabı vasitəsilə ödənilmiş ƏDV-nin məbləği vergidən azad olunan əməliyyatlardan fərqli olaraq Vergi Məcəlləsinin müddəalarına uyğun olaraq əvəzləşdirilir.

26. Əlavə Dəyər Vergisi nədir və necə tətbiq olunur?
Respublikada tətbiq olunan 9 vergi növündən biri olan əlavə dəyər vergisi (ƏDV) öz iqtisadi mahiyyətinə görə istehlaka tətbiq edilən, mal və xidmətlərin istehsalının və tədavülünün hər bir mərhələsində yaranan əlavə dəyərin bir hissəsinin dövlət büdcəsinə alınmasıdır. ƏDV dolayı vergi olmaqla bu vergi növü üzrə vergitutma obyekti kimi malların satışı, istehsal və qeyri-istehsal xarakterli xidmətlərin dəyəri əsas götürülür. ƏDV-nin hesablanması və ödənilməsi mexanizmi və prosedurlarına əsasən bu vergi birbaşa olaraq konkret müəssisəsinin yükü olmayıb, təkrar istehsal prossesində zəncirvari olaraq istehlakçıların üzərinə keçirilir. Belə şəraitdə ƏDV konkret istehsalat üçün neytral xarakter kəsb edir. Bundan əlavə ƏDV universal xarakter daşıyaraq istehsal və tədavül prossesinin hər bir mərhələsində alqı və satqı arasındakı fərqdən ödənilən vergi kimi çıxış edir. ƏDV-nin hesablanmasına gəldikdə isə, vergi ödəyicisinin büdcə qarşısında olan vergi öhdəliyi vergi tutulan dövriyyədən hesablanan verginin məbləği ilə Vergi Məcəlləsinin müddəalarına uyğun olaraq verilən elektron vergi hesab-fakturalara və ya idxalda ƏDV-nin ödənildiyini təsdiq edən sənədlərə müvafiq surətdə əvəzləşdirilməli olan verginin məbləği arasındakı fərqdən ibarətdir.

27. Vergi bəyannamələrin internetlə verilməsinə keçid mütləqdirmi?
Elektron bəyannamənin tətbiqi barədə müqavilənin qüvvədə olduğu müddətdə eyni hesabat dövrü üzrə eyni tip bəyannamə vergi ödəyicisi tərəfindən yalnız bir formatda (elektron və yaxud kağız formatda) təqdim edilməlidir. Hansı formatda bəyannamənin təqdim olunması isə vergi ödəyicisi tərəfindən müstəqil olaraq seçilir və edilmiş seçimə uyğun təqdim olunan bəyannaməni vergi orqanı nəzərə alır.

28. Mən elektron bəyannaməni necə verməliyəm və necə hazırlamalıyam?
Vergi ödəyicisi vergi bəyannamələrini elektron şəkildə göndərmək üçün müvafiq “Elektron sənəd mübadiləsi haqqında Ərizə”ni və 2 nüsxədə “Elektron sənəd mübadiləsi haqqında Müqavilə"formasını doldurub imzalamalı (möhürləməli) və uçotda olduğu vergi orqanına təqdim etməlidir. Vergi orqanı vergi ödəyicisinin ərizəsini qəbul etdiyi tarixdən sonrakı 2 gün müddətində müqavilənin imzalanıb (möhürlənib) təsdiq edilməsini təmin edir. Müqavilə imzalandıqdan sonra onun bir nüsxəsi və elektron sənəd mübadiləsinin aparılması üçün zəruri istifadəçi kodu, şifrə və parol vergi ödəyicisinə qapalı zərfdə təqdim edilir. Müqavilənin qarşılıqlı imzalanması ilə vergi ödəyicisi bəyannamələrini vergi orqanına elektron şəkildə təqdim etmək hüququnu əldə edir, vergi orqanındakı qeydiyyat məlumatlarına və büdcə qarşısındakı öhdəliklərinə baxış imkanına malik olur. Xatırladaq ki, müqavilənin qüvvədə olduğu müddətdə eyni hesabat dövrü üzrə eyni tip bəyannamə vergi ödəyicisi tərəfindən yalnız bir formatda (elektron və yaxud kağız formatda) təqdim edilməli, vergi orqanına təqdim edilən elektron bəyannamələr (hesabatlar) və vergi orqanından daxil olmuş bütün elektron sənədlər 7 ildən az olmayan müddət ərzində saxlanmalıdır. Əlavə olaraq nəzərinizə çatdırırıq ki, qeyd olunan formalar, habelə zəruri proqram təminatları, onlardan istifadə qaydaları üzrə təlimat və digər metodik məlumatlar Vergilər Nazirliyinin rəsmi internet saytının "E-Xidmətlər" bölməsi vasitəsilə əldə oluna bilər.

29. Torpaq vergisini nə vaxt və kimlər tərəfindən hesablanılıb hara ödənilir?
Vergi Məcəlləsinin 204-cü maddəsinə əsasən Azərbaycan Respublikasının ərazisində mülkiyyətində və ya istifadəsində torpaq sahələri olan fiziki şəxslər və müəssisələr torpaq vergisinin ödəyiciləridirlər. Torpaq vergisini müəssisələr torpaq sahələrinin ölçüsünə və torpaq vergisinin dərəcələrinə əsasən illik olaraq hesablayır və mayın 15-dən gec olmayaraq hesablamaları vergi orqanına verirlər. Fiziki şəxslərin mülkiyyətində və istifadəsində olan torpaqlara görə vergi hər il iyulun 1-dək bələdiyyə orqanları tərəfindən hesablanır və onlara avqustun 1-dən gec olmayaraq tədiyə bildirişləri çatdırılır. Torpaq vergisi bərabər məbləğlərdə 15 avqust və 15 noyabr tarixlərindən gec olmayaraq ödənilir. Müəssisələrin torpaq vergisi dövlət büdcəsinə, fiziki şəxslərin torpaq vergisi isə yerli büdcəyə (bələdiyyə büdcəsinə) ödənilir (Vergi Məcəlləsi, maddə 208). Torpaq vergisinin dərəcələri torpaqların təyinatından asılı olaraq Vergi Məcəlləsinin 206-cı maddəsində verilmişdir.

30. Əlavə Dəyər Vergisinin depozit-hesabı nədir?
ƏDV-nin depozit hesabı — ƏDV-nin mədaxili, uçotu, hərəkəti və dövlət büdcəsinə məxarici ilə bağlı əməliyyatlar aparılan vahid xəzinə hesabıdır (Vergi Məcəlləsi, maddə 13.2.40).

31. Vergi müfəttişləri əmək müqavilələri ilə maraqlana bilərlərmi?
Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş qaydada əmək müqaviləsi (kontraktı) hüquqi qüvvəyə minmədən işəgötürən tərəfindən fiziki şəxsləri hər hansı işlərin (xidmətlərin) yerinə yetirilməsinə cəlb edilməsi hallarının aşkar edilməsi operativ vergi nəzarətinin əhatə etdiyi sahələrdən biridir (Vergi Məcəlləsi, maddə 50.1.7). Göründüyü kimi, vergi orqanlarının əməkdaşlarının əmək müqavlələrini yoxlamaq hüququ vardır. 

Əlavə olaraq bildiririk ki, Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş qaydada əmək müqaviləsi (kontraktı) hüquqi qüvvəyə minmədən işə götürən tərəfindən fiziki şəxslərin hər hansı işlərin (xidmətlərin) yerinə yetirilməsinə cəlb edilməsi yolu ilə onların gəlirlərinin gizlədilməsinə (azaldılmasına) şərait yaradıldığına görə işəgötürənə hər bir belə şəxs üzrə 1000 manat məbləğində maliyyə sanksiyası tətbiq edilir (Vergi Məcəlləsi, maddə 58.10).


32. Torpaq vergisi necə hesablanır?
Bildiririk ki, Vergi Məcəlləsinin 204-cü maddəsinə əsasən Azərbaycan Respublikasının ərazisində mülkiyyətində və ya istifadəsində torpaq sahələri olan fiziki şəxslər və müəssisələr torpaq vergisinin ödəyiciləridirlər. Torpaq vergisini müəssisələr torpaq sahələrinin ölçüsünə və torpaq vergisinin dərəcələrinə əsasən illik olaraq hesablayır və mayın 15-dən gec olmayaraq hesablamaları vergi orqanına verirlər. Fiziki şəxslərin mülkiyyətində və istifadəsində olan torpaqlara görə vergi hər il iyulun 1-dək bələdiyyə orqanları tərəfindən hesablanır və onlara avqustun 1-dən gec olmayaraq tədiyə bildirişləri çatdırılır. Torpaq vergisi bərabər məbləğlərdə 15 avqust və 15 noyabr tarixlərindən gec olmayaraq ödənilir.
Müəssisələrin torpaq vergisi dövlət büdcəsinə, fiziki şəxslərin torpaq vergisi isə yerli büdcəyə (bələdiyyə büdcəsinə) ödənilir (Vergi Məcəlləsi, maddə 208).
Torpaq vergisinin hesablanma mexanizmi və tətbiq olunan dərəcələr isə həmin torpaqların təyinatından asılıdır. Belə ki, torpaq vergisinin dərəcəsi kənd təsərrüfatı torpaqları üzrə 1 şərti bal üçün 0,06 manat müəyyən edilir (Vergi Məcəlləsi, maddə 206.1). Şərti bal dedikdə, kənd təsərrüfatı torpaqlarının 1 hektarına onların təyinatı, coğrafi yerləşməsi və keyfiyyəti nəzərə alınmaqla Nazirlər Kabinetinin 29 dekabr 2000-ci il tarixli 230 nömrəli Qərarı ilə müəyyənləşdirilmiş şərti ballar nəzərdə tutulur. Torpaqların təyinatı, habelə torpaq vergisinin hesablanması üçün digər zəruri məlumatlar torpaq sahəsinə mülkiyyət və ondan istifadə hüququnu təsdiq edən sənəd əsasında müəyyənləşdirilir.
Kənd təsərrüfatı torpaqları üçün verginin hesablanması aşağıda qeyd olunan şəkildə aparılır:
Vt= S x Şb x Bb, burada
Vt- torpaq vergisinin məbləği
S- torpağın sahəsi, hektarla
Şb- Vergi Məcəlləsinin 206.1-ci maddəsi ilə kənd təsərrüfatı torpaqları üzrə 1 bonitet bal üçün 6 qəpik məbləğində müəyyən edilən vergi dərəcəsi
Bb- Nazirlər Kabinetinin 29 dekabr 2000-ci il tarixli 230 nömrəli Qərarı ilə torpaq sahələrinin təyinatı, coğrafi yerləşməsi, keyfiyyətindən asılı olaraq müəyyənləşdirilən bonitet bal
Onu da nəzərinizə çatdırırıq ki, torpaq sahələri üzrə bonitet balları sözügedən Qərarın elektron variantından əldə edə bilərsiniz.
Kənd təsərrüfatı torpaqlarına aid edilməyən torpaqlara görə hesablanmalı olan torpaq vergisinə gəldikdə isə, həmin torpaq sahələri üzrə vergi öhdəliyinin müəyyənləşdirilməsi üçün zəruri olan vergi dərəcələri Vergi Məcəlləsinin 206.3-cü maddəsindəki cədvəldə əks olunmuşdur.

33. "Bir bank günü", "bir təqvim ili" və "şərti maliyyə vahidi" hal-hazırda nə qədərdir?
"Bank günü" dedikdə bankın iş günü ərzində ödəmə əməliyyatlarının aparıldığı vaxt, təqvim ili dedikdə - sırf təqvim üzrə hesablanan, həmçinin uçot və hesabat dövrünün onunla üst-üstə düşdüyü il başa düşülür. Təqvim ili yanvarın 1-də başlanır və dekabrın 31-də başa çatır, şərti maliyyə vahidi isə 26.12. 2000-ci il tarixli 48 İQ ¹ li Qanuna əsasən 1 manat 10 qəpikdir.


35. Xronometraj neçə gün, hansı hallarda keçirilə bilər?
Məlum olduğu kimi, vergi ödəyicilərinin gəlir götürmək üçün istifadə etdikləri, yaxud vergi tutulan obyektlərin saxlanılması ilə bağlı olan istehsal, anbar, ticarət və digər binalarında (ərazilərində) qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada xronometraj metodu ilə müşahidə aparmaq və baxış keçirmək vergi orqanlarının hüquqlarına aid edilmişdir (Vergi Məcəlləsi, maddə 23.1.3). Xronometraj metodu ilə müşahidə operativ vergi nəzarəti növü olmaqla istehsal həcminin və ya satış dövriyyəsinin müəyyənləşdirilməsi və dəqiqləşdirilməsi məqsədi ilə vergi ödəyicilərinin gəlir götürmək üçün istifadə etdikləri, yaxud vergi tutulan obyektlərin saxlanılması ilə bağlı olan istehsal, anbar, ticarət və digər binalarında (ərazilərində) aşağıdakı hallarda aparılır: 1) vergi ödəyicisinin təqdim etdiyi vergi bəyannamələrində vergi tutulan dövriyyə əvvəlki hesabat dövriyyələri ilə müqayisədə 30 faizdən çox azaldıqda, yaxud dövriyyə məbləğlərinin vergi ödəyicisinin fəaliyyəti barədə iqtisadi göstəricilərinə, işçilərinin sayına, əmtəə-material ehtiyatlarının həcminə, satış qiymətlərinə və aktivlərinin dəyərinə uyğun olmaması barədə vergi orqanında mənbəyi bəlli məlumatlar olduqda; 2) əhali ilə pul hesablaşmalarının aparılması qaydalarının təkrar pozulması faktları aşkar olunduqda; 3) bu Məcəllənin 15.1.13-cü maddəsinə müvafiq olaraq vergi ödəyicisi yeni xronometraj metodu ilə müşahidə keçirilməsi haqqında vergi orqanına tələb irəli sürdükdə. Bu Məcəllənin 15.1.13-cü maddəsinə müvafiq olaraq yeni xronometraj metodu ilə müşahidə keçirilməsi haqqında tələbi vergi ödəyicisi istənilən vaxt, lakin sonuncu xronometraj metodu ilə müşahidədən ən azı 1 ay keçdikdən sonra, növbəti dəfə isə sonuncu müşahidədən ən azı 2 ay keçdikdən sonra təqdim edə bilər. Xronometraj metodu ilə müşahidə obyektin normal fəaliyyətinə maneçilik törətməməklə və bu Məcəllənin 50.3-50.6-cı maddələrində nəzərdə tutulan qaydalar tətbiq edilməklə 15 iş günündən çox olmayan müddətdə aparılır. Müşahidəyə başlamazdan əvvəl xronometraj metodu ilə müşahidə aparılmalı olan obyektdə malın (işin, xidmətin) qiymətini müəyyən etmək məqsədi ilə vergi orqanının nəzarət qaydasında mal (iş, xidmət) alqısı həyata keçirmək hüququ vardır. Xronometraj metodu ilə müşahidə keçirilən zaman müxtəlif vergi ödəyicilərinin tətbiq etdikləri qiymətlərin nəzarət qaydasında mal alqısı zamanı rəsmiləşdirilmiş qiymətlərdən 30 faizdən çox (aşağı və ya yuxarı) fərqlənməsi faktları aşkar edildikdə, istehsal həcmi və ya satış dövriyyəsi nəzarət qaydasında mal alqısı zamanı rəsmiləşdirilmiş qiymətlər nəzərə alınmaqla hesablanır. Xronometraj metodu ilə müşahidə zamanı müəyyən edilmiş göstəricilər hər iş gününün sonunda müvafiq aktla rəsmiləşdirilir. Xronometraj metodu ilə müşahidənin son nəticəsi müşahidə ilə müəyyən edilmiş günlük göstəricilər əsasında orta günlük göstərici kimi ümumiləşdirilir və bu barədə müvafiq akt tərtib olunur (Vergi Məcəlləsi, maddə 50-1).

36. Hüquqi şəxslər hansı vergiləri ödəməlidirlər?
Hüququ şəxsin ödəməli olduğu vergilər ilk növbədə onun tətbiq etdiyi vergitutma sistemindən asılıdır. ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyata alınmamış və ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında (aylarında) vergi tutulan əməliyyatların həcmi 120.000 manat və ondan az olan hüquqi şəxslər sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olmaq hüququna malikdirlər. Belə ki, hüquqi şəxs sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi olduqda, rüb ərzində təqdim edilən mallara (işlərə, xidmətlərə) və əmlaka görə əldə edilmiş ümumi hasilatdan, habelə satışdankənar gəlirlərin həcmindən Bakı şəhərində 4 faiz dərəcə ilə, digər regionlarda 2 faiz dərəcə ilə sadələşdirilmiş vergini hesablayaraq, dövlət büdcəsinə ödəyirlər. Hüquqi şəxs sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olduqda, ƏDV, mənfəət vergisi və əmlak vergisinin ödənilməsindən azaddırlar. Hüquqi şəxs sadələşdirilmiş verginin tətbiqindən imtina edərək mənfəət vergisinin ödəyicisi olduqda, hesabat ili ərzində əldə olunan vergi tutulan gəlirlə bu gəlirin əldə olunması üçün çəkilən və Vergi Məcəlləsinin müddəalarına uyğun olaraq gəlirdən çıxıla bilən xərclərin fərqindən 20 faiz dərəcə ilə vergi hesablayır və dövlət büdcəsinə ödəyir. Bununla belə, hüquqi şəxslər rüb qurtardıqdan sonra 15 gündən gec olmayaraq cari ödəmələri dövlət büdcəsinə ödəməlidirlər. Bu zaman vergi ödəyicisi il ərzində cari vergi ödəmələrinin məbləğini müəyyənləşdirməyin iki mümkün metodundan (1 - hər ödəmənin məbləği əvvəlki vergi ilində hesablanmış vergi məbləğinin 1/4 hissəsini təşkil edir. 2 - vergi ödəyicisi cari vergi ödəmələrinin məbləğini bu rübdəki gəlirinin həcmini onun keçən ilin ümumi gəlirində (gəlirdən çıxılan məbləğlər nəzərə alınmadan) verginin xüsusi çəkisini göstərən əmsala vurmaqla müəyyənləşdirə bilər) birini seçir və hər il aprel ayının 15-dək bu barədə vergi orqanına məlumat verir. Eyni zamanda, mənfəət vergisinin ödəyicisi olan hüquqi şəxs dövlət büdcəsinə balansında olan əsas vəsaitlərin orta illik qalıq dəyərindən 1 faiz dərəcə ilə əmlak vergisini də hesablamalı və ödəməlidir. Sahibkarlıq fəaliyyəti göstərən və ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında (aylarında) vergi tutulan əməliyyatların həcmi 120.000 manatdan artıq olan hüquqi şəxslər (Vergi Məcəlləsinin 218.1.1.1-ci218.1.1.3-cü maddələrində göstərilənlər istisna olmaqla) bu Məcəllənin 157.3.1-ci maddəsində göstərilən tarixdən 10 gün ərzində ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyata dair ərizə verməyə borcludur. Bir əqd və ya müqavilə üzrə əməliyyatın ümumi dəyəri 120.000 manatdan artıq olduqda, bu əməliyyat ƏDV tutulan əməliyyat sayılır və həmin əməliyyatı həyata keçirən şəxs bu əməliyyatın aparıldığı günədək ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyata dair ərizə verməyə borcludur . Vergi ödəyicisi, o cümlədən də hüquqi şəxs ƏDV qeydiyyatına alındıqda, həmin şəxs vergiyə cəlb olunan malların (işlərin, xidmətlərin) təqdim olunmasına 18 faiz dərəcə ilə ƏDV tətbiq etməli və Vergi Məcəlləsinin müddəalarına uyğun olaraq əvəzləşdirilməli olan verginin məbləğini nəzərə almaqla büdcəyə ödəməlidirlər. Qeyd edək ki, ƏDV ödəyicisi olan hüquqi şəxs eyni zamanda mənfəət vergisinin və əmlak vergisinin də ödəyicisidir. Bundan başqa, hüquqi şəxsin hansı vergitutma sisteminin tətbiq edilməsindən asılı olmayaraq vergitutma obyekti yarandıqda həmin şəxsin aşağıda qeyd olunan vergi öhdəlikləri yarana bilər: - mülkiyyətində və ya istifadəsində torpaq sahəsi olduqda torpaq vergisi üzrə; - mülkiyyətində və ya istifadəsində avtonəqliyyat vasitəsi olduqda yol vergisi üzrə; - fəaliyyəti zamanı yerin təkindən faydalı qazıntılar çıxarıldıqda mədən vergisi üzrə; - fəaliyyəti aksizli malların istehsalı və idxalı olduqda, aksiz vergisi üzrə (bu halda hüquqi şəxs mütləq qaydada ƏDV ödəyicisi olmalıdır); - muzdlu işlə əlaqədar işçilərə ödəmələr edildikdə, ödəmələr edilərkən ödəmə mənbəyində verginin tutulması üzrə (Vergi Məcəlləsinin 101.1-ci maddəsindəki dərəcələrlə); - ödəmə mənbəyində vergitutma obyekti yarandığı hər hansı digər halda (əmlakın icarəyə götürülməsi, royalti, qeyri-rezidentə ödəmələrin edilməsi, dividendlərin verilməsi, faizlərin ödənilməsi) ödəmə mənbəyində verginin tutulması üzrə (müxtəlif dərəcələrlə). Hüquqi şəxsin vergilərinin hesablanmasına dair daha ətraflı məlumatları uçotda olduğunuz vergi orqanının Vergi ödəyicilərinə xidmət strukturlarına və ya Vergilər Nazirliyinin Çağrı Mərkəzinə (195)müraciət etməklə əldə edə bilərsiniz.

37. Sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxs hansı vergiləri ödəməlidir?
ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyata alınmamış və ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında (aylarında) vergi tutulan əməliyyatların həmçinin 120.000 manat və ondan az olan hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyətini həyata keçirən fiziki şəxslər sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olmaq hüququna malikdirlər (Vergi Məcəlləsi, maddə 218.1). Sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi təqdim edilmiş mallara (işlərə, xidmətlərə) görə əldə edilmiş ümumi hasilatdan Bakı şəhərində 4 faiz, digər şəhər və rayonlarda, Naxçıvan MR-da 2 faiz dərəcə ilə vergini hesablayıb ödəyir. Sadələşdirilmiş vergi üçün hesabat dövrü rübdür. Sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi hesabat dövründən sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq ödənilməli olan verginin məbləği haqqında vergi orqanına bəyannamə verir və həmin müddətdə vergini dövlət büdcəsinə ödəyir. Sadələşdirilmiş vergini ödəyən fiziki şəxs bu fəaliyyət üzrə gəlir vergisinin və ƏDV-nin ödəyicisi deyildir (Vergi Məcəlləsi, maddə 219.2). Fiziki şəxs gəlir vergisinin ödəyicisi olduqda, hesabat ili ərzində sahibkarlıq fəaliyyəti ilə əlaqədar əldə etdiyi gəlirlə bu gəlirin əldə edilməsi ilə bağlı çəkilən xərclərin fərqindən Vergi Məcəlləsinin 101.3-cü maddəsinə əsasən 20 faiz dərəcə ilə gəlir vergisini hesablayıb büdcəyə ödəməlidir. Gəlir vergisinin bəyannaməsi hesabat ilindən sonrakı ilin mart ayının 31-dən gec olmayaraq vergi orqanına təqdim edilir. Eyni zamanda fərdi sahibkarlar rüb qurtardıqdan sonra 15 gündən gec olmayaraq cari ödəmələri dövlət büdcəsinə ödəməlidirlər. Belə ki, bu zaman vergi ödəyicisi il ərzində cari vergi ödəmələrinin məbləğini müəyyənləşdirməyin iki mümkün metodundan (1. Hər ödəmənin məbləği əvvəlki vergi ilində hesablanmış vergi məbləğinin 1/4 hissəsini təşkil edir. 2. Vergi ödəyicisi cari vergi ödəmələrinin məbləğini bu rübdəki gəlirinin həcmini onun keçən ilin ümumi gəlirində (gəlirdən çıxılan məbləğlər nəzərə alınmadan) verginin xüsusi çəkisini göstərən əmsala vurmaqla müəyyənləşdirə bilər) birini seçir və hər il aprel ayının 15-dək bu barədə vergi orqanına məlumat verir. Sahibkarlıq fəaliyyəti göstərən və ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında (aylarında) vergi tutulan əməliyyatların həcmi 120.000 manatdan artıq olan fiziki şəxslər (Vergi Məcəlləsinin 218.1.1.1-ci və 218.1.1.3-cü maddələrində göstərilənlər istisna olmaqla) bu Məcəllənin 157.3.1-ci maddəsində göstərilən tarixdən 10 gün ərzində vergi orqanına ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyata dair ərizə verməyə borcludur. Bir əqd və ya müqavilə üzrə əməliyyatın ümumi dəyəri 120.000 manatdan artıq olduqda, bu əməliyyat ƏDV tutulan əməliyyat sayılır və həmin əməliyyatı həyata keçirən şəxs bu əməliyyatın aparıldığı günədək ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyata dair ərizə verməyə borcludur (Vergi Məcəlləsi, maddə 155.1). ƏDV ödəyicisi olan fiziki şəxs yuxarıda göstərilən qaydada gəlir vergisini hesablamaqla yanaşı, malların (işlərin, xidmətlərin) təqdim olunmasına 18% dərəcə ilə ƏDV tətbiq etməli və malların (işlərin, xidmətlərin) alınması zamanı ödənilən verginin məbləğini (Vergi Məcəlləsinin müddəalarına uyğun olaraq əvəzləşdirilməli olan verginin məbləğini) nəzərə almaqla büdcəyə ödəməlidir. ƏDV üçün hesabat dövrü aydır. ƏDV-nin bəyannaməsi hesabat dövründən sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq verilir. Onu da bildiririk ki, vergitutma obyektlərinin mövcudluğundan və aparılan əməliyyatların xüsusiyyətlərindən asılı olaraq fiziki şəxs digər vergilərin (ödəmə mənbəyində tutulan vergi, aksiz, torpaq, mədən və s.) də ödəyiciləridirlər. Vergi ödəyicisinin vergi orqanlarında uçota alınması, vergilərin hesablanması, ödənilməsi və bəyannamələrin təqdim edilməsinə dair ətraflı məlumatları uçotda olduğunuz vergi orqanının Vergi ödəyicilərinə xidmət strukturlarına və ya Vergilər Nazirliyinin Çağrı Mərkəzinə (195) müraciət etməklə əldə edə bilərsiniz.