“Sahibkarlıq fəaliyyəti subyektlərinin fəaliyyətinin "Bir pəncərə" prinsipi üzrə təşkilinin təmin edilməsi tədbirləri haqqında AR Prezidentinin Sərəncamı (N 2458, 25.10.2007)” ilə burada tanış ola bilərsiniz.

01 yanvar 2008-ci il tarixədək sahibkarlıqla məşğul olmaq istəyən hüquqi şəxs qanunverciliklə nəzərdə tutulmuş qaydada dövlət qurumlarında, məsələn, Ədliyyə Nazirliyində, Vergilər Nazirliyində, Dövlət Statistika Komitəsində, Dövlət Sosial Müdafiə Fondunda qeydiyyatdan keçməli idilər. Bu da vaxt itkisi ilə nəticələnirdi. Bunları nəzərə alaraq, «Azərbaycan Respublikasında sahibkarlığın inkişafı ilə bağlı bəzi tədbirlər haqqında» Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanı və «Sahibkarlıq fəaliyyəti subyektlərinin «bir pəncərə» prinsipi üzrə təşkilinin təmin edilməsi tədbirləri haqqında» Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı qəbul olunmuş və 01 yanvar 2008-ci il tarixindən Azərbaycan Respublikasında sahibkarlıq fəaliyyəti subyektlərinin qeydiyyatı «bir pəncərə» (vahid qeydiyyat orqanı) prinsipi ilə Vergilər Nazirliyi tərəfindən həyata keçirilir.

Kommersiya hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatını aparan vergi orqanlarının yerləşdiyi ünvanlar barədə məlumatlarla burada tanış ola bilərsiniz.

Sahibkar tərəfindən hazırlanmış sənədlərin ilkin yoxlanılması üçün buradakı müvafiq e-mail ünvanlarına müraciət edə bilərsiniz.

Daxili investisiyalı kommersiya hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatına alınması üçün qeydiyyatı aparan müvafiq vergi orqanına forması və doldurulma qaydası Azərbaycan Respublikasının Vergilər Nazirliyi tərəfindən müəyyən edilən “Kommersiya hüquqi şəxsin dövlət qeydiyyatı haqqında ərizə”si ilə müraciət edilməlidir. Ərizə təsisçi (bir neçə təsisçi olduqda isə, bütün təsisçilər) və ya onun (onların) müvafiq qaydada vəkil etdiyi şəxs tərəfindən imzalanır və notariat qaydasında təsdiqlənir. Ərizəyə aşağıdakılar əlavə edilir:
-hüquqi şəxs statusu almaq istəyən qurumun təsisçisi (təsisçiləri) və ya onun (onların) səlahiyyətli nümayəndəsi tərəfindən təsdiq edilmiş nizamnaməsi 2 nüsxədə;
-hüquqi şəxs statusu almaq istəyən qurumun yaradılması və nizamnaməsinin təsdiq edilməsi haqqında təsisçi (təsisçilər) tərəfindən imzalanmış qərar;
-“Kommersiya hüquqi şəxsin dövlət qeydiyyatı haqqında ərizə”nin təsisçilər barədə əlavəsi. Qurumun təsisçiləri həm hüquqi şəxs, həm də fiziki şəxs olduqda ayrı-ayrılıqda hər iki əlavə forması doldurulur. Təsisçi fiziki şəxsə aid əlavə formasında göstərilən pasport rekvizitləri Daxili İşlər Nazirliyinin pasport qeydiyyatı məlumatlarında təsdiqini tapmadıqda, müvafiq təsisçilərin səxsiyyət vəsiqəsinin surətlərinin ərizəyə əlavə edilməsi tələb oluna bilər;
-dövlət qeydiyyatı ərizəsi vergi orqanına təqdim edilən tarixə cəmiyyətin müşahidə şurası seçilmişdirsə onun üzvləri barədə məlumatlar “Kommersiya hüquqi şəxsin dövlət qeydiyyatı haqqında ərizə”sinin müvafiq əlavəsi ilə təqdim olunur. Əlavədə göstərilən pasport rekvizitləri Daxili İşlər Nazirliyinin pasport qeydiyyatı məlumatlarında təsdiqini tapmadıqda, müşahidə şurasının müvafiq üzvlərinin səxsiyyətini təsdiq edən sənədin surətlərinin ərizəyə əlavə edilməsi tələb oluna bilər;
-təsisçilər tərəfindən icraedici və sərəncamverici səlahiyyətlərə malik olan qanuni təmsilçinin və ya rəhbərin təyin edilməsi barədə qərarın surəti. Qanuni təmsilçinin və ya rəhbərin ərizədə göstərilmiş pasport rekvizitləri Daxili İşlər Nazirliyinin pasport qeydiyyatı məlumatlarında təsdiqini tapmadıqda, onun şəxsiyyət vəsiqəsinin surətinin ərizəyə əlavə edilməsi tələb oluna bilər; -hüquqi şəxs statusu almaq istəyən qurumun hüquqi ünvanını təsdiq edən sənəd;
-məhdud məsuliyyətli cəmiyyət və ya səhmdar cəmiyyəti, bank və ya sığorta təşkilatı yaradıldıqda nizamnamə kapitalının ödənilməsini təsdiq edən sənəd (bank qəbzi, daşınmaz əmlakın ipotekası və sair);
- hüquqi şəxs statusu almaq istəyən qurum xüsusi vergi rejimi ilə fəaliyyət göstərəcəksə, bu barədə məlumat “Kommersiya hüquqi şəxsin dövlət qeydiyyatı haqqında ərizə”sinin müvafiq əlavəsi ilə təqdim olunur;
-ərizə təsisçinin (təsisçilərin) müvafiq qaydada vəkil etdiyi şəxs tərəfindən imzalandıqda vəkalətnamə ərizə ilə birlikdə təqdim olunur.
Banklar və sığorta şirkətləri, ali və orta təhsil müəssisələri yaradıldıqda həmçinin müvafiq fəaliyyətin keçirilməsi üçün aidiyyatı orqanın ilkin razılığı barədə sənəd tələb olunur.
Qanunvericiliklə nəzərdə tutulmayan digər sənədlərin tələb edilməsinə yol verilmir.

Xarici kommersiya hüquqi şəxslərin nümayəndəlik və ya filiallarının dövlət qeydiyyatına alınması üçün qeydiyyatı aparan müvafiq vergi orqanına “Kommersiya hüquqi şəxsin dövlət qeydiyyatı haqqında ərizə”si ilə müraciət edilməlidir. Ərizə təsisçi və ya onun müvafiq qaydada vəkil etdiyi şəxs tərəfindən imzalanır və notariat qaydasında təsdiqlənir. Ərizəyə aşağıdakılar əlavə edilir:
-nümayəndəliyi və ya filialı yaradan xarici hüquqi şəxs və ya onun səlahiyyətli nümayəndəsi tərəfindən təsdiq edilmiş əsasnamə 2 nüsxədə;
-nümayəndəliyin və ya filialın yaradılması və onun rəhbərinin və ya qanuni təmsilçisinin təyin edilməsi barədə həmin nümayəndəliyi və ya filialı yaradan xarici hüquqi şəxsin qərarının əsli və ya notariat qaydada təsdiq edilmiş surəti. Qanuni təmsilçinin və ya rəhbərin ərizədə göstərilmiş pasport rekvizitləri Daxili İşlər Nazirliyinin pasport qeydiyyatı məlumatlarında təsdiqini tapmadıqda, onun şəxsiyyət vəsiqəsinin surəti nin ərizəyə əlavə edilməsi tələb oluna bilər;
-nümayəndəliyin və ya filialın təsisçisi olan hüquqi şəxsin xarici ölkədə qeydiyyatını təsdiq edən sənədlər- qeydiyyat şəhadətnaməsinin (reyestrdən çıxarışın) və nizamnaməsinin notariat qaydasında təsdiq olunmuş surəti. Bu halda həmin sənəd hüquqi şəxsin yerləşdiyi ölkədə Azərbaycan Respublikasının diplomatik nümayəndəliyi və ya bu ölkədə Azərbaycan Respublikasının mənafeyini təmsil edən digər ölkənin diplomatik nümayəndəliyi tərəfindən (belələri olmadıqda, müstəsna hal kimi Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyinin Konsulluq idarəsi tərəfindən) qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada leqallaşdırılmalıdır;
-nümayəndəliyin və ya filialın hüquqi ünvanını təsdiq edən sənəd;
-nümayəndəlik və ya filial xüsusi vergi rejimi ilə fəaliyyət göstərəcəksə, bu barədə məlumat “Kommersiya hüquqi şəxsin dövlət qeydiyyatı haqqında ərizə”nin müvafiq əlavəsi ilə təqdim olunur;
-ərizə təsisçinin (təsisçilərin) müvafiq qaydada vəkil etdiyi şəxs tərəfindən imzalandıqda vəkalətnamə ərizə ilə birlikdə təqdim olunur.
Qanunvericiliklə nəzərdə tutulmayan digər sənədlərin tələb edilməsinə yol verilmir.
Xarici bankların və sığorta şirkətlərinin, xarici ali və orta təhsil müəssisələrinin nümayəndəlikləri və ya filialları yaradıldıqda həmçinin müvafiq fəaliyyətin keçirilməsi üçün aidiyyatı orqanın ilkin razılığı barədə sənəd tələb olunur.

Xarici investisiyalı kommersiya hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatına alınması üçün qeydiyyatı aparan müvafiq vergi orqanına forması və doldurulma qaydası Azərbaycan Respublikasının Vergilər Nazirliyi tərəfindən müəyyən edilən “Kommersiya hüquqi şəxsin dövlət qeydiyyatı haqqında ərizə”si ilə müraciət edilməlidir. Ərizə təsisçi (bir neçə təsisçi olduqda isə, bütün təsisçilər) və ya onun (onların) müvafiq qaydada vəkil etdiyi şəxs tərəfindən imzalanır və notariat qaydasında təsdiqlənir. Ərizəyə aşağıdakılar əlavə edilir:
-hüquqi şəxs statusu almaq istəyən qurumun təsisçisi (təsisçiləri) və ya onun (onların) səlahiyyətli nümayəndəsi tərəfindən təsdiq edilmiş nizamnaməsi 2 nüsxədə;
-hüquqi şəxs statusu almaq istəyən qurumun yaradılması və nizamnaməsinin təsdiq edilməsi haqqında təsisçi (təsisçilər) tərəfindən imzalanmış qərar;
-“Kommersiya hüquqi şəxsin dövlət qeydiyyatı haqqında ərizə”nin təsisçilərin məlumatları barədə əlavəsi. Qurumun təsisçiləri həm hüquqi şəxs, həm də fiziki şəxs olduqda ayrı-ayrılıqda hər iki əlavə forması doldurulur. Təsisçi fiziki şəxsə aid əlavə formasında göstərilən pasport rekvizitləri Daxili İşlər Nazirliyinin pasport qeydiyyatı məlumatlarında təsdiqini tapmadıqda, müvafiq təsisçilərin səxsiyyət vəsiqəsinin surətlərinin ərizəyə əlavə edilməsi tələb oluna bilər;
-təsisçi xarici hüquqi şəxs olduqda, onun xarici ölkədə qeydiyyatını təsdiq edən sənədlər- qeydiyyat şəhadətnaməsinin (reyestrdən çıxarışın) və nizamnaməsinin notariat qaydasında təsdiq olunmuş surəti. Bu halda həmin sənəd hüquqi şəxsin yerləşdiyi ölkədə Azərbaycan Respublikasının diplomatik nümayəndəliyi və ya bu ölkədə Azərbaycan Respublikasının mənafeyini təmsil edən digər ölkənin diplomatik nümayəndəliyi tərəfindən (belələri olmadıqda, müstəsna hal kimi Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyinin Konsulluq idarəsi tərəfindən) qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada leqallaşdırılmalıdır;
-təsisçi əcnəbi və ya vətəndaşlığı olmayan şəxs olduqda onun hər hansı bir ölkədə təsərrüfat fəaliyyəti ilə məşğul olmasını təsdiq edən qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada leqallaşdırılmış sənəd;
-dövlət qeydiyyatı ərizəsi vergi orqanına təqdim edilən tarixə cəmiyyətin müşahidə şurası seçilmişdirsə onun üzvləri barədə məlumatlar “Kommersiya hüquqi şəxsin dövlət qeydiyyatı haqqında ərizə”nin müvafiq əlavəsi ilə təqdim olunur. Əlavədə göstərilən pasport rekvizitləri Daxili İşlər Nazirliyinin pasport qeydiyyatı məlumatlarında təsdiqini tapmadıqda, müşahidə şurasının müvafiq üzvlərinin səxsiyyətini təsdiq edən sənədin surətlərinin ərizəyə əlavə edilməsi tələb oluna bilər;
-təsisçilər tərəfindən icraedici və sərəncamverici səlahiyyətlərə malik olan qanuni təmsilçinin və ya rəhbərin təyin edilməsi barədə qərarın surəti. Qanuni təmsilçinin və ya rəhbərin ərizədə göstərilmiş pasport rekvizitləri Daxili İşlər Nazirliyinin pasport qeydiyyatı məlumatlarında təsdiqini tapmadıqda, onun şəxsiyyət vəsiqəsinin surətinin ərizəyə əlavə edilməsi tələb oluna bilər;
-hüquqi şəxs statusu almaq istəyən qurumun hüquqi ünvanını təsdiq edən sənəd;
-məhdud məsuliyyətli cəmiyyət və ya səhmdar cəmiyyəti, bank və ya sığorta təşkilatı yaradıldıqda nizamnamə kapitalının ödənilməsini təsdiq edən sənəd (bank qəbzi, daşınmaz əmlakın ipotekası və sair);
- hüquqi şəxs statusu almaq istəyən qurum xüsusi vergi rejimi ilə fəaliyyət göstərəcəksə, bu barədə məlumat “Kommersiya hüquqi şəxsin dövlət qeydiyyatı haqqında ərizə”nin müvafiq əlavəsi ilə təqdim olunur;
-ərizə təsisçinin (təsisçilərin) müvafiq qaydada vəkil etdiyi şəxs tərəfindən imzalandıqda vəkalətnamə ərizə ilə birlikdə təqdim olunur. Qanunvericiliklə nəzərdə tutulmayan digər sənədlərin tələb edilməsinə yol verilmir.
Müştərək kommersiya qurumlarının yaradılması zamanı da xarici investisiyalı kommersiya hüquqi səxslərin qeydiyyatı üçün tələb olunan sənədlər ərizəyə əlavə edilir.
Banklar və sığorta şirkətləri, ali və orta təhsil müəssisələri yaradıldıqda həmçinin müvafiq fəaliyyətin keçirilməsi üçün aidiyyatı orqanın ilkin razılığı barədə sənəd tələb olunur.

Qeydiyyat üçün tələb olunan ərizə və arayış formalarını buradan əldə edə bilərsiniz.

Qeydiyyat üçün tələb olunan sənədlərin doldurulma qaydaları ilə buradan tanış ola bilərsiniz.

Nizamnamə nümunələri ilə burada tanış ola bilərsiniz.

Hüquqi şəxslərin təsis sənədlərində edilən hər bir dəyişiklik, eləcə də qeydə alınmış faktların hər bir sonrakı dəyişikliyi qeydiyyata alınmalıdır. Dəyişikliyin qeydiyyata alınması üçün həmin dəyişikliyin baş verdiyi andan 40 gündən gec olmayaraq vergi orqanına ərizə ilə müraciət edilməlidir. Ərizədə baş vermiş dəyişiklik göstərilməli və həmin dəyişikliyi təsdiq edən sənədlər təqdim edildikdən sonra vergi orqanı qanunvericiliyə uyğun olaraq dəyişikliyi qeydiyyata alır. Dövlət qeydiyyatına alınmış hüquqi şəxs barəsində dövlət reyestrinə daxil edilmiş məlumatlar dövlət reyestrindən çıxarışla təsdiq edilir. Vergi ödəyicisi vergi uçotunda olduğu vergi orqanına olduğu yer və ya yaşadığı yer dəyişdiyi barədə ərizə ilə müraciət etdiyi gündən sonra 15 gün müddətində həmin vergi orqanı Vergi Məcəlləsinin 34.3-cü maddəsinə əsasən vergi ödəyicisinin yenidən uçota alınmasını (yəni əvvəlki vergi orqanından uçotdan çıxarılması və yeni vergi orqanında uçota alınması) həyata keçirməlidir.

«Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı və dövlət reyestri haqqında» Azərbaycan Respublikasının 12 dekabr 2003-cü il tarixli № 560-IIQ nömrəli Qanununun müddəalarına uyğun olaraq kommersiya hüquqi şəxslərinin dövlət qeydiyyatına alınması üçün həmin hüquqi şəxsin təsisçisi (və ya təsisçiləri) Vergilər Nazirliyinin müvafiq strukturuna ərizə ilə müracəit etməlidir. Nəzərinizə çatdıraq ki, kommersiya hüquqi şəxsi Bakı şəhərində təsis edildikdə müvafiq ərizə H.Əliyev prospekti, 105 ünvanında yerləşən orqana təqdim olunmalıdır.
Təqdim edilən ərizədə aşağıdakı məlumatlar əks olunmalıdır:
- təsisçi (təsisçilər) fiziki şəxs olduqda - onun (onların) adı, soyadı, atasının adı, yaşadığı yer, şəxsiyyətini təsdiq edən sənədin nömrəsi və verilmə tarixi;
- təsisçi (təsisçilər) hüquqi şəxs olduqda - onun (onların) adı, olduğu yer və qeydiyyat nömrəsi;
- ərizə səlahiyyətli şəxs tərəfindən imzalandıqda — habelə onun adı, soyadı, atasının adı, yaşadığı yer, şəxsiyyətini təsdiq edən sənədin nömrəsi, verilmə tarixi və vəkalətnamə haqqında məlumatlar.
- təsdiq edilən ərizənin formasında müəyyən edilən digər məlumatlar.
Eyni zamanda, ərizəyə aşağıdakı sənədlər əlavə edilir:
- təsis sənədləri: hüquqi şəxs statusu almaq istəyən qurumun təsisçisi (təsisçiləri) və ya onun (onların) səlahiyyətli nümayəndəsi tərəfindən təsdiq edilmiş nizamnaməsi, həmin qurumun yaradılması və nizamnaməsinin təsdiq edilməsi haqqında qərar;
- dövlət rüsumunun ödənilməsi haqqında sənəd;
- təsisçi hüquqi şəxs olduqda - onun dövlət qeydiyyatı haqqında şəhadətnaməsinin (dövlət reyestrindən çıxarışın) və nizamnaməsinin notariat qaydasında təsdiq olunmuş surəti.
- təsisçi fiziki şəxs olduqda—onun şəxsiyyətini təsdiq edən sənədin surəti;
- hüquqi şəxs statusu almaq istəyən qurumun hüquqi ünvanını təsdiq edən sənəd;
- qanuni təmsilçinin təyin edildiyi halda, onun şəxsiyyətini təsdiq edən sənədin surəti.
Sənədlər vergi orqanına təqdim olunduqda sonra ən qısa müddət ərzində hüquqi şəxs dövlət qeydiyyatına alınır.

Vergi Məcəlləsinin 33 və 34-cü maddələrinin müddəalarına uyğun olaraq sahibkarlıq fəaliyyətini həyata keçirən fiziki şəxslər yaşadıqları yer üzrə vergi orqanlarında Vergilər Nazirliyinin müvafiq əmri ilə təsdiq edilmiş formada ərizə verməklə (ərizəyə fiziki şəxsin şəxsiyyətini təsdiq edən sənədin surəti və yaşadığı yer haqqında məlumat əlavə olunur) uçota alınırlar. Vergi orqanı fiziki şəxsi vergi ödəyicisi kimi uçota sənədlər daxil olduğu gündən sonrakı 2 gün müddətində ödənişsiz həyata keçirir və vergi ödəyicisinə müvafiq şəhadətnamə verilir.

Vergi Məcəlləsinin 34.7-ci maddəsinə əsasən digər hallarla yanaşı vergi ödəyicisinin fəaliyyətinə xitam verildikdə fiziki şəxsin uçotdan çıxarılması mümkündür.
Vergi ödəyicisi uçotdan çıxarıldıqda, onun uçota alınmasını təsdiq edən şəhadətnamə vergi orqanına təhvil verilir. Vergi orqanı şəhadətnamə-dublikatın etibarsız hesab olunması barədə bank idarələrinə məlumat verməlidir. Vergi Məcəlləsinin 149.3-cü maddəsinə əsasən isə vergi ödəyicisi Azərbaycan Respublikasında sahibkarlıq fəaliyyətini dayandırdıqda, 30 gün müddətində vergi orqanlarına bəyannamə verməlidir. Bu maddənin məqsədləri üçün hesabat dövrü vergi ilinin əvvəlindən vergi ödəyicisinin sahibkarlıq fəaliyyətini dayandırdığı günə qədər olan dövri əhatə edir.
Qeyd olunanlara əsasən uçotda olduğunuz vergi orqanına ərizə formasını təqdim etməlisiniz. Əlavə məlumatın alınması üçün uçotda olduğunuz vergi orqanının Vergi ödəyicilərinə xidmət şöbəsinə və ya Vergilər Nazirliyinin 195 nömrəli Telefon Məlumat Xidmətinə müraciət müraciət etməyi məsləhət görərdik.

«Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı və dövlət reyestri haqqında» Azərbaycan Respublikasının 12 dekabr 2003-cü il tarixli № 560-IIQ nömrəli Qanununun müddəalarına uyğun olaraq kommersiya hüquqi şəxslərinin dövlət qeydiyyatına alınması üçün həmin hüquqi şəxsin təsisçisi (və ya təsisçiləri) Vergilər Nazirliyinin müvafiq strukturuna ərizə ilə müracəit etməlidir. Nəzərinizə çatdıraq ki, kommersiya hüquqi şəxsi Bakı şəhərində təsis edildikdə müvafiq ərizə H.Əliyev prospekti, 105 ünvanında yerləşən orqana təqdim olunmalıdır.
Təqdim edilən ərizədə aşağıdakı məlumatlar əks olunmalıdır:
- təsisçi (təsisçilər) fiziki şəxs olduqda - onun (onların) adı, soyadı, atasının adı, yaşadığı yer, şəxsiyyətini təsdiq edən sənədin nömrəsi və verilmə tarixi;
- təsisçi (təsisçilər) hüquqi şəxs olduqda - onun (onların) adı, olduğu yer və qeydiyyat nömrəsi;
- ərizə səlahiyyətli şəxs tərəfindən imzalandıqda — habelə onun adı, soyadı, atasının adı, yaşadığı yer, şəxsiyyətini təsdiq edən sənədin nömrəsi, verilmə tarixi və vəkalətnamə haqqında məlumatlar.
- təsdiq edilən ərizənin formasında müəyyən edilən digər məlumatlar.
Eyni zamanda, ərizəyə aşağıdakı sənədlər əlavə edilir:
- təsis sənədləri: hüquqi şəxs statusu almaq istəyən qurumun təsisçisi (təsisçiləri) və ya onun (onların) səlahiyyətli nümayəndəsi tərəfindən təsdiq edilmiş nizamnaməsi, həmin qurumun yaradılması və nizamnaməsinin təsdiq edilməsi haqqında qərar;
- dövlət rüsumunun ödənilməsi haqqında sənəd;
- təsisçi hüquqi şəxs olduqda - onun dövlət qeydiyyatı haqqında şəhadətnaməsinin (dövlət reyestrindən çıxarışın) və nizamnaməsinin notariat qaydasında təsdiq olunmuş surəti.
- təsisçi fiziki şəxs olduqda—onun şəxsiyyətini təsdiq edən sənədin surəti;
- hüquqi şəxs statusu almaq istəyən qurumun hüquqi ünvanını təsdiq edən sənəd;
- qanuni təmsilçinin təyin edildiyi halda, onun şəxsiyyətini təsdiq edən sənədin surəti.
Sənədlər vergi orqanına təqdim olunduqdan sonra ən qısa müddət ərzində hüquqi şəxs dövlət qeydiyyatına alınır.

Vergi ödəyicisinin NKA-nın qeydiyyatı zamanı rüsumun ödənilməsi mövcud qanunvericilikdə nəzərdə tutulmamışdır.

Vergi ödəyicisinin hesabat dövründə sahibkarlıq fəaliyyəti və ya digər vergi tutulan əməliyyatı olmadığı halda vergi orqanına vergi hesabatının əvəzinə, hesabatın təqdim edilməsi üçün müəyyən edilmiş müddətdən gec olmayaraq arayış təqdim edilir (Vergi Məcəlləsi, maddə 16.2).
Vergi ilində vergi ödəyicisi sahibkarlıq fəaliyyətini və ya digər vergi tutulan əməliyyatlarını müvəqqəti dayandırdıqda, həmin fəaliyyətin və ya əməliyyatların dayandırılması günündən gec olmayaraq vergi orqanına müvafiq arayış təqdim edilməlidir. Arayışda sahibkarlıq fəaliyyətinin və ya digər vergi tutulan əməliyyatların dayandırılmasının müddəti göstərilməlidir (Vergi Məcəlləsi, maddə 16.3).
Odur ki, ilk növbədə tərəfinizdən vergi orqanına ötmüş hesabat dövrləri üzrə qanunvericilikdə nəzərdə tutulan müddət ərzində “Vergi öhdəliyinin yaranmaması haqqında arayış” təqdim olunmalıdır. Bundan başqa, müəyyən müddət ərzində fəaliyyət göəstərməyiniz niyytində olmadığınız təqdirdə Vergi Məcəlləsinin 16.3-cü maddəsində qeyd olunan arayışı vergi orqanına təqdim etməyiniz məqsədəuyğundur.
Qeyd olunanlarla bağlı daha ətraflı məlumatı uçotda olduğunuz vergi orqanının Vergi ödəyicilərinə xidmət şöbəsinə və yaxud Vergilər Nazirliyinin 195 nömrəli Telefon Məlumat Xidmətinə müraciət etməklə əldə edə bilərsiniz.

Vergi Məcəlləsinin 33 və 34-cü maddələrinin müddəalarına uyğun olaraq sahibkarlıq fəaliyyətini həyata keçirən fiziki şəxslər yaşadıqları yer üzrə vergi orqanlarında Vergilər Nazirliyinin müvafiq əmri ilə təsdiq edilmiş formada ərizə verməklə (ərizəyə fiziki şəxsin şəxsiyyətini təsdiq edən sənədin surəti və yaşadığı yer haqqında məlumat əlavə olunur) uçota alınırlar. Vergi orqanı fiziki şəxsi vergi ödəyicisi kimi uçota sənədlər daxil olduğu gündən sonrakı 2 gün müddətində ödənişsiz həyata keçirir və vergi ödəyicisinə müvafiq şəhadətnamə verilir. Bundan başqa fiziki şəxs sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirildiyi təsərrüfat subyektinin (obyektinin) yerləşdiyi ərazi üzrə vergi orqanında uçota alınır. Uçota alınmaq üçün təqdim edilən ərizəyə fəaliyyətin yerinə yetiriləcəyi ünvanı təsdiq edən sənədin (mülkiyyət hüququnu təsdiq edən sənədin, icarə müqaviləsinin, etibarnamənin və ya qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş digər sənədin) surətləri əlavə edilir.
Onu da xatırladırıq ki, uçota alınma, yenidən uçota alınma, uçotdan çıxarılma ödənişsiz həyata keçirilir.
Əhali ilə nağd pul hesablaşmaları NKA tətbiq edilməklə aparıldığından, obyektini uçota qoymuş vergi ödəyicisi NKA-nın qeydiyyata aılnması üçün ərazi üzrə vergi orqanına Vergilər Nazirliyinin təsdiq etdiyi forma üzrə ərizə verməli və bu ərizəyə aşağıda qeyd olunan sənədlər əlavə olunmalıdır:
-NKA-nın texniki pasportu;
-STXM-in NKA-nın quraşdırılması barədə aktı;
-ərizənin təqdim olunma tarixinə NKA-nın fiskal yaddaşının göstəricisini əks etdirən çek;
Əlavə olaraq bildiririk ki, qeyd olunan sənədlərlə birlikdə vergi ödəyicisi vergi orqanına «NKA-ya texniki xidmət kitabı»nı və «NKA-nın işləmədiyi dövrdə aparılmış əməliyyatların uçotu kitabı»nı təqdim edir.

Vergi Məcəlləsinin 13.2.5.1-ci maddəsinə uyğun olaraq təqvim ilində üst-üstə 182 gündən artıq vaxtda həqiqətən Azərbaycan Respublikasının ərazisində olan şəxslər Azərbaycan Respublikasının rezidenti hesab olunurlar.
Rezident vergi ödəyicisinin gəliri onun Azərbaycan Respublikasında və Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda əldə etdiyi, qeyri-rezident vergi ödəyicisinin gəliri onun Azərbaycan Respublikası mənbələrindən əldə etdiyi gəlirlərdən ibarətdir (Vergi Məcəlləsi, maddə 97).
Vergi Məcəlləsinin 127-ci maddəsinə uyğun olaraq rezidentin Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda Azərbaycan mənbəyindən olmayan gəlirindən ödənilmiş gəlir vergisinin və ya mənfəət vergisinin məbləğləri Azərbaycanda vergi ödənilərkən nəzərə alınır. Nəzərə alınan məbləğ Azərbaycan Respublikasında həmin gəlirdən və ya mənfəətdən müəyyən edilmiş dərəcələrlə tutulan verginin məbləğindən çox olmamalıdır.
Vergi Məcəlləsinin 149.1.4-cü maddəsinə uyğun olaraq Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda gəlir, o cümlədən royaltidən gəlir əldə edən rezident fiziki şəxslər mart ayının 31-dən gec olmayaraq vergi orqanlarına bəyannamə verirlər. Odur ki, Azərbaycan Respublikasının rezidenti olmadığınız, və, eyni zamanda, hər hansı digər dövlətin rezidenti olduğunuz təqdirdə Azərbaycan Respublikasında gəlir vergisinə cəlb olunmağınız Vergi Məcəlləsində nəzərdə tutulmur. Yalnız Vergi Məcəlləsinin 13.2.16-cı maddəsi ilə Azərbaycan mənbəyindən əldə olunan gəlir kimi müəyyən olunan gəlirlərinizdən (əgər belə gəlirlər varsa) vergi tutulmalıdır.
Xaricdə çalışmağınıza baxmayaraq, Azərbaycan Respublikasının rezidenti olduğunuz halda, çalışdığınız dövlətin qanunvericiliyinə uyğun olaraq vergiləri ödədikdən sonra Azərbaycanda bəyannamə təqdim edərək, ümumi vergi tutulan gəlirinizi hesablayaraq xaricdə ödənilmiş vergi məbləğini nəzərə almaq şərtilə vergi öhdəliyinizi müəyyən etməli, vergi orqanında bəyan etməli və tələb olunan verginin məbləğini dövlət büdcəsinə ödəməlisiniz.
Əlavə olaraq onu da qeyd edək ki, yuxarıda qeyd olunan Vergi Məcəlləsinin 13.2.5.1-ci maddəsinə uyğun olaraq Azərbaycan Respublikasının ərazisində və xarici ölkədə (hər hansı birində) fiziki şəxsin olma müddəti 182 gündən artıq olmadıqda, həmin fiziki şəxs aşağıdakı ardıcıllıqla göstərilən meyarlarla Azərbaycan Respublikasının rezidenti sayıla bilər:
- daimi yaşayış yeri;
- həyati mənafelərinin mərkəzi;
- adətən yaşadığı yer; - Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlığı.
Daha ətraflı məlumatı yaşadığınız ərazi üzrə vergi orqanının Vergi ödəyicilərinə xidmət şöbəsinə və ya Vergilər Nazirliyinin 195 nömrəli Telefon Məlumat Xidmətinə müraciət etməklə əldə edə bilərsiniz.

Vergi Məcəlləsinin 102.4.5-ci maddəsində göstərilən güzəştin tətbiq edilməsi ilə əlaqədar məcburi köçkün tərəfindən işlədiyi müəssisəyə (əsas iş yeri) Azərbaycan Respublikası Qaçqınların və Məcburi Köçkünlərin İşləri üzrə Dövlət Komitəsinin qaçqın və ya məcburi köçkün statusu haqqında vəsiqəsi və yaşayış yeri üzrə mənzil-istismar idarələrinin daimi qeydiyyata durmaması barədə müvafiq arayışı təqdim edilməlidir.

İşçiyə keçmiş iş illərində istifadə edilməmiş əmək məzuniyyətinə görə kompensasiya ödənildikdə gəlir vergisi hər il üçün hesablanan məbləğdən ayrılıqda, hesabat ili üçün hesablanan kompensasiya məbləğindən isə bu məbləğ kompensasiyanın verildiyi ayın gəliri (əmək haqqı) ilə birləşdirilərək gəlirin ümumi məbləğindən tutulmaqla dövlət büdcəsinə ödənilir.

2008-ci il üçün Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyi Dövlət vergi orqanlarına işə qəbul olunmaq istəyən Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları üçün müsabiqə haqqında məlumatla burada tanış ola bilərsiniz.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 15 aprel 2005-ci il tarixli 222 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş «Dövlət vergi orqanlarında işə qəbul olunmaq üçün namizədlərin müsabiqəsinin keçirilməsi haqqında Əsasnamə»nin müddəalarına uyğun olaraq dövlət vergi orqanlarında işə qəbul olunmaq istəyən hər bir namizədin hazırlığının, bilik səviyyəsinin, ümumi dünyagörüşünün, vergi orqanında xidmətə yararlı və layiqli olmasının müəyyən edilməsi məqsədilə aşkarlıq şəraitində şəffaflıq əsasında müsabiqə keçirilir. Müsabiqə iki mərhələdən, yəni test imtahanlarından və bu imtahanları müvəffəqiyyətlə keçmiş vətəndaşlarla keçirilən müsahibədən ibarətdir. Test imtahanları Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada Azərbaycan Respublikasının Tələbə Qəbulu üzrə Dövlət Komissiyası (TQDK) tərəfindən aparılır. Dövlət vergi orqanlarında boş ştat vahidləri olduqda, işə qəbulla əlaqədar Vergilər Nazirliyi tərəfindən kütləvi informasiya vasitələrində müsabiqə elan edilir və həmin elanda təqdim ediləcək sənədlərin siyahısı, sənədlərin təqdim ediləcəyi yer barədə məlumatlar əks etdirilir.
Odur ki, vergi orqanlarında işə qəbulla əlaqədar müsabiqə elan olunduqdan sonra işə qəbul olunmaq arzusunda olan şəxslər tərəfindən imtahan və müsahibədə iştirak etmək üçün elanda qeyd olunan sənədlər müvafiq qaydada təqdim olunmalıdır.
Dövlət vergi orqanlarında işə qəbulla əlaqədar müsabiqənin keçirilməsi və vergilər nazirinin müvafiq əmri ilə təsdiq edilmiş Qaydalara əsasən əyani şöbədə ali təhsil alan, hərbi xidmətdə olmayan (möhlət hüququ olanlar və ya hərbi xidmətə çağırışdan azad edilənlər istisna olunmaqla), ali təhsilə malik olmayan, yaşı 35-i keçmiş və dövlət qulluğundan mənfi motivlərlə işdən azad edilmiş vətəndaşların sənədləri qəbul edilmir.

Vergi orqanlarına işə qəbulla bağlı keçirilən test imtahanları Azərbaycan Respublikasının müvafiq qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada Azərbaycan Respublikasının Tələbə Qəbulu üzrə Dövlət Komissiyası (TQDK) tərəfindən aparılır. Odur ki, müvafiq sorğu ilə aidiyyəti üzrə müraciət etmək daha məqsədəuyğundur.

2008-ci il üçün Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyi Dövlət vergi orqanlarına işə qəbul olunmaq istəyən Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları üçün müsabiqə haqqında məlumatla burada tanış ola bilərsiniz.

ƏDV-nin ödəyicisi kimi qeydiyyatdan keçən və vergi tutulan əməliyyat aparan şəxs malları, işləri və ya xidmətləri qəbul edən şəxsə vergi hesab-fakturasını verməyə borcludur. ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyatdan keçməyən şəxsin vergi hesab-fakturası verməyə hüququ yoxdur (Vergi Məcəlləsi, maddə 176.1).
Vergi hesab-fakturası ciddi hesabat blankları olmaqla müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyənləşdirdiyi forma üzrə hazırlanan və özündə aşağıdakı məlumatları əks etdirən sənəddir:
- vergi ödəyicisinin və alıcının (sifarişçinin) adı;
- vergi ödəyicisinin və alıcının (sifarişçinin) eyniləşdirmə nömrəsi;
- yola salınmış malların, görülmüş işlərin və ya göstərilmiş xidmətlərin adı;
- vergi tutulan əməliyyatın haqqının məbləği, həmçinin vergi tutulan əməliyyatın həcmi;
- aksizli mallarda aksizin məbləği;
- vergi tutulan əməliyyatdan ödənilməli olan verginin məbləği;
- vergi hesab-fakturasının verilmə tarixi;
- hesab-fakturanın sıra nömrəsi;
- qeydiyyat bildirişini vermiş vergi orqanının adı, bildirişin verilmə tarixi və sıra sayı;
- vergi hesab-fakturasını imza etmiş məsul şəxsin vəzifəsi, soyadı, adı, atasının adı (Vergi Məcəlləsi, maddə 176.2).
Onu da qeyd edək ki, vergi ödəyicisi malın alıcısına (işlərin, xidmətlərin sifarişçisinə) vergi hesab-fakturasını mal göndəriləndən (iş görüləndən, xidmət göstəriləndən) sonra 5 gündən gec olmayaraq verməyə borcludur (Vergi Məcəlləsi, maddə 176.3).

Sahibkarlıq fəaliyyəti göstərən və əvvəlki üç aylıq dövr ərzində vergi tutulan əməliyyatlarının həcmi 22500 manatdan artıq olan şəxs (bu Məcəllənin 218.1.1.1-ci maddəsində göstərilənlər istisna olmaqla) həmin dövr başa çatdıqdan sonra 10 gün ərzində vergi orqanına ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyata dair ərizə verməyə borcludur (Vergi Məcəlləsi, maddə 155.1).
Bununla belə xatırladırıq ki, qeydiyyatdan keçməli olmayan sahibkarlıq fəaliyyəti göstərən şəxs vergi orqanına ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyat haqqında könüllü ərizə verə bilər (Vergi Məcəlləsi, maddə 156.1).

ƏDV-yə sıfır (0) dərəcəsi ilə cəlb edilən işlərin görülməsinin, xidmətlərin göstərilməsinin siyahısı Vergi Məcəlləsinin 165-ci maddəsində verilmişdir, yəni Vergi Məcəlləsinin bu maddəsində qeyd olunan işləri görən, xidmətləri göstərən şəxslər tərəfindən həmin işlərə və xidmətlərə görə ƏDV-ni sıfır (0) faiz dərəcəsi ilə hesablayaraq vergi hesab fakturasında da verginin dərəcəsini “0” kimi göstərirlər. Bu isə o deməkdir ki, həmin işləri görən, xidmətləri göstərən şəxslər tərəfindən bu işlərə və xidmətlərə görə ƏDV-ni hesablanmır və dövlət büdcəsinə ödənilmir.

Sıfır (0) dərəcəsi ilə ƏDV tutulan əməliyyatlar ƏDV cəlb olunan əməliyyatlar hesab edilir və belə əməliyyatlar aparan şəxslər tərəfindən mallar (işlər, xidmətlər) alınarkən nağdsız qaydada (mal, iş və xidmət təqdim edənin bank hesabına birbaşa nağd qaydada ödənişlər istisna edilməklə) ƏDV-nin depozit hesabı vasitəsilə ödənilmiş ƏDV-nin məbləği vergidən azad olunan əməliyyatlardan fərqli olaraq Vergi Məcəlləsinin müddəalarına uyğun olaraq əvəzləşdirilir.

Respublikada tətbiq olunan 9 vergi növündən biri olan əlavə dəyər vergisi (ƏDV) öz iqtisadi mahiyyətinə görə əlavə dəyər vergisi istehlaka tətbiq edilən, mal və xidmətlərin istehsalının və tədavülünün hər bir mərhələsində yaranan əlavə dəyərin bir hissəsinin dövlət büdcəsinə alınmasıdır. ƏDV dolayı vergi olmaqla bu vergi növü üzrə vergitutma obyekti kimi malların satışı, istehsal və qeyri-istehsal xarakterli xidmətlərin dəyəri əsas götürülür. ƏDV-nin hesablanması və ödənilməsi mexanizmi və prosedurlarına əsasən bu vergi birbaşa olaraq konkret müəssisəsinin yükü olmayıb, təkrar istehsal prossesində zəncirvari olaraq istehlakçıların üzərinə keçirilir. Belə şəraitdə ƏDV konkret istehsalat üçün neytral xarakter kəsb edir. Bundan əlavə ƏDV universal xarakter daşıyaraq istehsal və tədavül prossesinin hər bir mərhələsində alqı və satqı arasındakı fərqdən ödənilən vergi kimi çıxış edir. ƏDV-nin hesablanmasına gəldikdə isə, vergi ödəyicisinin büdcə qarşısında olan vergi öhdəliyi vergi tutulan dövriyyədən hesablanan verginin məbləği ilə Vergi Məcəlləsinin müddəalarına uyğun olaraq verilən hesab-fakturalara və ya idxalda ƏDV-nin ödənildiyini təsdiq edən sənədlərə müvafiq surətdə əvəzləşdirilməli olan verginin məbləği arasındakı fərqdən ibarətdir.

Elektron bəyannamənin tətbiqi barədə müqavilənin qüvvədə olduğu müddətdə eyni hesabat dövrü üzrə eyni tip bəyannamə vergi ödəyicisi tərəfindən yalnız bir formatda (elektron və yaxud kağız formatda) təqdim edilməlidir. Hansı formatda bəyannamənin təqdim olunması isə vergi ödəyicisi tərəfindən müstəqil olaraq seçilir və edilmiş seçimə uyğun təqdim olunan bəyannaməni vergi orqanı nəzərə alır.

Vergi ödəyicisi vergi bəyannamələrini elektron şəkildə göndərmək üçün müvafiq “Vergi hesabatlarının elektron sənəd formasında göndərilməsinə dair Ərizə”ni və 2 nüsxədə “Vergi hesabatlarının elektron sənəd formasında göndərilməsi haqqında Müqavilə” formasını doldurub imzalamalı (möhürləməli) və uçotda olduğu vergi orqanına təqdim etməlidir.
Vergi orqanı vergi ödəyicisinin ərizəsini qəbul etdiyi tarixdən sonrakı 2 gün müddətində müqavilənin imzalanıb (möhürlənib) təsdiq edilməsini təmin edir. Müqavilə imzalandıqdan sonra onun bir nüsxəsi və elektron sənəd mübadiləsinin aparılması üçün zəruri istifadəçi kodu, şifrə və parol vergi ödəyicisinə qapalı zərfdə təqdim edilir.
Müqavilənin qarşılıqlı imzalanması ilə vergi ödəyicisi bəyannamələrini vergi orqanına elektron şəkildə təqdim etmək hüququnu əldə edir, vergi orqanındakı qeydiyyat məlumatlarına və büdcə qarşısındakı öhdəliklərinə baxış imkanına malik olur.
Xatırladaq ki, müqavilənin qüvvədə olduğu müddətdə eyni hesabat dövrü üzrə eyni tip bəyannamə vergi ödəyicisi tərəfindən yalnız bir formatda (elektron və yaxud kağız formatda) təqdim edilməli, vergi orqanına təqdim edilən elektron bəyannamələr (hesabatlar) və vergi orqanından daxil olmuş bütün elektron sənədlər 7 ildən az olmayan müddət ərzində saxlanmalıdır.
Əlavə olaraq nəzərinizə çatdırırıq ki, qeyd olunan formalar, habelə zəruri proqram təminatları, onlardan istifadə qaydaları üzrə təlimat və digər metodik məlumatlar Vergilər Nazirliyinin rəsmi internet saytının "E-Bəyannamə" bölməsi vasitəsilə, elektron bəyannamələrin tətbiqi ilə bağlı hər hansı meydana çıxan suallara cavablar isə 4038996 nömrəli telefona müraciət etməklə əldə oluna bilər.

Nazirlər Kabinetinin «Azərbaycan Respublikasının ərazisində nəzarət-kassa aparatlarının tətbiq olunması haqqında» 28 dekabr 1995-ci il tarixli 266 nömrəli Qərarına əsasən nəzarət kassa aparatları tətbiq edilməklə əhali ilə nağd pul hesablaşmaları aparılan obyektlərdən alınmış mallara görə ödənilmiş məbləğlər müqabilində malları alan şəxslərə, o cümlədən ödəniş pos-terminal aparatları vasitəsilə də aparıldıqda NKA-dan çek verilməlidir. Çekin rəsmiləşdirilməsi qaydaları haqqında isə NKA-nın Servis Texniki Xidməti Mərkəzlərə müraciət edilməsi məqsədəmüvafiqdir.

Vergi Məcəlləsinin 221.3-cü maddəsinə uyğun olaraq sadələşdirilmiş verginin ödəyiciləri hesabat rübündən sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq ödənilməli olan verginin məbləği haqqında vergi orqanlarına müvafiq bəyannaməni verməlidirlər. Bundan başqa, Nazirlər Kabinetinin 18 yanvar 2003-cü il tarixli 9 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş «Kiçik sahibkarlıq subyektlərində sadələşdirilmiş uçotun aparılması qaydaları»nın 3-cü bəndinə əsasən sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi olan hüquqi şəxs fəaliyyətini 2 nəfərdən artıq olmaqla həyata keçirdikdə «Uçot kitabı» əsasında hesabat dövründə kiçik sahibkarlıq subyektlərinin əmlakının və pul vəsaitlərinin, onlar tərəfindən görülmüş iş və göstərilən xidmətlərlə bağlı xərclərin mövcudluğu müəyyənləşdirilir və Azərbaycan Respublikası Dövlət Statistika Komitəsinin Qərarı ilə təsdiq edilmiş «Kiçik sahibkarlıq subyektlərinin maliyyə vəziyyəti barədə hesabatı (1-KM nömrəli forma, illik) tərtib edilərək mart ayının 15-dək Azərbaycan Respublikasının statistika və vergi orqanlarına təqdim edilməlidir.
Bununla yanaşı, sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olan fiziki şəxslər digər şəxslərlə münasibətlər zamanı muzdlu işlə əlaqədar gəlir ödədikdə, habelə ödəmə mənbəyində vergitutma obyekti yarandıqda müvafiq bəyannamələri də vergi orqanına təqdim etməlidirlər.

Vergi Məcəlləsinin 204-cü maddəsinə əsasən Azərbaycan Respublikasının ərazisində mülkiyyətində və ya istifadəsində torpaq sahələri olan fiziki şəxslər və müəssisələr torpaq vergisinin ödəyiciləridirlər. Torpaq vergisini müəssisələr torpaq sahələrinin ölçüsünə və torpaq vergisinin dərəcələrinə əsasən illik olaraq hesablayır və mayın 15-dən gec olmayaraq hesablamaları vergi orqanına verirlər. Fiziki şəxslərin mülkiyyətində və istifadəsində olan torpaqlara görə vergi hər il iyulun 1-dək bələdiyyə orqanları tərəfindən hesablanır və onlara avqustun 1-dən gec olmayaraq tədiyə bildirişləri çatdırılır. Torpaq vergisi bərabər məbləğlərdə 15 avqust və 15 noyabr tarixlərindən gec olmayaraq ödənilir. Müəssisələrin torpaq vergisi dövlət büdcəsinə, fiziki şəxslərin torpaq vergisi isə yerli büdcəyə (bələdiyyə büdcəsinə) ödənilir (Vergi Məcəlləsi, maddə 208). Torpaq vergisinin dərəcələri torpaqların təyinatından asılı olaraq Vergi Məcəlləsinin 206-cı maddəsində verilmişdir.

ƏDV-nin depozit hesabı — ƏDV-nin mədaxili, uçotu, hərəkəti və dövlət büdcəsinə məxarici ilə bağlı əməliyyatlar aparılan vahid xəzinə hesabıdır (Vergi Məcəlləsi, maddə 13.2.40).

Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş qaydada əmək müqaviləsini (kontraktı) bağlamadan işəgötürən tərəfindən fiziki şəxsləri hər hansı işlərin (xidmətlərin) yerinə yetirilməsinə cəlb edilməsi hallarının aşkar edilməsi operativ vergi nəzarətinin əhatə etdiyi sahələrdən biridir. (Vergi Məcəlləsi, maddə 50.1.7). Göründüyü kimi, vergi orqanlarının əməkdaşlarının əmək müqavlələrinin yoxlanılmasına hüququ vardır.
Əlavə olaraq bildiririk ki, Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş qaydada əmək müqaviləsi (kontraktı) bağlamadan işə götürən tərəfindən fiziki şəxslərin hər hansı işlərin (xidmətlərin) yerinə yetirilməsinə cəlb edilməsi yolu ilə onların gəlirlərinin gizlədilməsinə (azaldılmasına) şərait yaradıldığına görə işəgötürənə hər bir belə şəxs üzrə 1000 manat məbləğində maliyyə sanksiyası tətbiq edilir (Vergi Məcəlləsi, maddə 58.10).

Bildiririk ki, Nazirlər Kabinetinin 15 sentyabr 1998-cü il tarixli 189 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Məcburi dövlət sosial sığortası üzrə ödəmələrin və əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirmiş işçilərə işəgötürənin vəsaiti hesabına ödənilən müavinətin hesablanması və ödənilməsi haqqında Əsasnamə”nın müddəalarına əsasən işçiyə əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinə görə müavinət, xəstəlik vərəqəsi əsasında əmək qabiliyyətinin itirildiyi birinci gündən başlayaraq sağalanadək və ya tibbi sosial exspert komissiyası (TSEK) tərəfindən əlillik və ya sağlamlıq imkanlarının məhdudluğu müəyyən edilənədək, lakin qanunvericilikdə müəyyən olunmuş müddətdən çox olmayan dövr üçün verilir.
Əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirməyə, hamiləliyə və doğuma görə məzuniyyət üçün verilən müavinət sığorta olunanın faktiki qazancından hesablanır. Bu zaman əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinə görə müavinətin hesablanmasında əmək şikəstliyinə, peşə xəstəliyinə, hamiləliyə və doğuma görə məzuniyyətdən başqa qalan bütün hallarda iki aylıq vəzifə maaşı və ya ikiqat tarif dərəcəsi (vaxtamuzd əmək haqqı alanlar üçün vaxtamuzd, işəmuzd əmək haqqı alanlar üçün isə işəmuzd əmək haqqı) məbləğindən artıq olmamaq şərtilə faktiki qazanc nəzərə alınır və müavinətin aylıq məbləği iki aylıq vəzifə maaşı və ya ikiqat tarif dərəcəsi məbləğindən artıq ola bilməz, işçilərə verilən müavinət əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinin baş verdiyi ayın 1-dən etibarən qabaqkı iki son təqvim ayında işçinin aldığı orta qazancından hesablanır.
Qeyd olunanlarla bağlı daha ətraflı məlumatı isə aidiyyəti üzrə Dövlət Sosial Müdafiə Fonduna müraciət etməklə əldə edə bilərsiniz.

Bildiririk ki, əmlakın icarəyə verilməsindən gəlir əldə edən şəxslərin sadələşdirilmiş vergitutma sistemini tətbiq etmək hüququ yoxdur (Vergi Məcəlləsi, maddə 218.2). Vergi Məcəlləsinin 155.1-ci maddəsinə əsasən sahibkarlıq fəaliyyəti göstərən və əvvəlki üç aylıq dövr ərzində vergi tutulan əməliyyatlarının həcmi 22500 manatdan artıq olan şəxs həmin dövr başa çatdıqdan sonra 10 gün ərzində vergi orqanına ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyata dair ərizə verməyə borcludur.
Odur ki, sahibkarlıq fəaliyyəti göstərən hüquqi şəxs əmlakın icarəyə verilməsindən əldə olunan gəlirlə yanaşı digər fəaliyyətdən gəlir əldə edirsə və bu fəaliyyətlərdən əldə edilən gəlirlərin ümumi həcmi əvvəlki üç aylıq dövr ərzində 22500 manatdan çox deyilsə belə hüquqi şəxslər ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyata alınmır. Bu halda əmlakın icarəyə verilməsindən alınan gəlirlərin və digər fəaliyyətdən əldə edilən gəlirlərin uçotu ayrı-ayrılıqda aparılır, əmlakın icarəyə verilməsi üzrə fəaliyyətdən Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş (sadələşdirilmiş vergi istisna olmaqla) vergilər, digər fəaliyyətdən isə sadələşdirilmiş vergi hesablanır və büdcəyə ödənilir.
Hüquqi şəxs əmlakın icarəyə verilməsindən və royaltidən gəlirlə yanaşı digər fəaliyyətdən gəlir əldə edirsə və bu fəaliyyətlərdən əldə edilən gəlirlərin ümumi həcmi əvvəlki üç aylıq dövr ərzində 22500 manatdan artıqdırsa belə hüquqi şəxslər Vergi Məcəlləsinin 155.1-ci maddəsinə uyğun olaraq əlavə dəyər vergisi məqsədləri üçün qeydiyyata alınır və həyata keçirilən əməliyyatlara 18 dərəcə ilə ƏDV-ni tətbiq edilməli və əvəzləşdirməli ƏDV nəzərə alınmaq şərti ilə büdcəyə ödənilməlidir.

Vergi Məcəlləsinin 1 yanvar 2007-ci il tarixdən qüvvədə olan 218.1.1.2-ci maddəsinə əsasən mənzil tikintisi fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər (mülkiyyətində və ya icarəsində olan, habelə məqsədli şəkildə ayrılan ərazidə (torpaq sahəsində) özünəməxsus və ya cəlb edilən vəsait hesabına əhalinin fərdi (şəxsi) ehtiyaclarını ödəmək və ya kommersiya məqsədləri üçün öz gücü ilə və yaxud müvafiq ixtisaslı peşəkar sifarişçi və ya podratçı cəlb etməklə bina tikdirən, habelə bu tikintinin və ya başa çatmış obyektin mülkiyyətçisi olan hüquqi və ya fiziki şəxslər) sadələşdirilmiş verginin ödəyiciləridirlər.
Mənzil tikintisi fəaliyyətini həyata keçirən şəxslər üçün zirzəmilər, mərtəbələr və çardağlar daxil olmaqla tikilən binanın ümumi sahəsi (dövlətə ayrılan hissə, dövlət büdcəsi, büdcədənkənar fondlar, dövlət zəmanəti və dövlətə ayrılan yardımlar hesabına tikilən yaşayış sahəsi, başqa tikintilərlə təmasda olmayan ayrıca tikilən fərdi və ya şəxsi yaşayış və ya bağ evlərinin, yaxud tikililərinin sahəsi istisna olmaqla) sadələşdirilmiş verginin vergitutma obyektidir (Vergi Məcəlləsi, maddə 219.1.2). Vergi Məcəlləsinin 219.2-ci maddəsinə əsasən isə Vergi Məcəlləsinin 218.1.1.2-ci maddəsinə uyğun olaraq mənzil tikintisi fəaliyyətini həyata keçirən və sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olan şəxslər həm də ƏDV-nin ödəyicisi hesab olunurlar.
Bundan başqa, mənzil tikintisi fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslərin təqvim ilinin sonu vəziyyətinə mülkiyyətində və ya istifadəsində avtonəqliyyat vasitələri olduqda həmin şəxslər Vergi Məcəlləsinin 212.3-cü maddəsinə əsasən yol vergisinin, hüquqi şəxslər torpaq mülkiyyətçisi və ya istifadəçisi olduqda isə Vergi Məcəlləsinin 204-cü maddəsinə əsasən torpaq vergisinin ödəyicisi olurlar.
Eyni zamanda, mənzil tikintisi fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslərdə vergitutma obyekti yarandıqda, həmin şəxslər digər vergilərin (ödəmə mənbəyində tutulan verginin, muzdlu işlə əlaqədar tutulan verginin) də ödəyicisi olurlar.

Bildiririk ki, Vergi Məcəlləsinin 204-cü maddəsinə əsasən Azərbaycan Respublikasının ərazisində mülkiyyətində və ya istifadəsində torpaq sahələri olan fiziki şəxslər və müəssisələr torpaq vergisinin ödəyiciləridirlər. Torpaq vergisini müəssisələr torpaq sahələrinin ölçüsünə və torpaq vergisinin dərəcələrinə əsasən illik olaraq hesablayır və mayın 15-dən gec olmayaraq hesablamaları vergi orqanına verirlər. Fiziki şəxslərin mülkiyyətində və istifadəsində olan torpaqlara görə vergi hər il iyulun 1-dək bələdiyyə orqanları tərəfindən hesablanır və onlara avqustun 1-dən gec olmayaraq tədiyə bildirişləri çatdırılır. Torpaq vergisi bərabər məbləğlərdə 15 avqust və 15 noyabr tarixlərindən gec olmayaraq ödənilir.
Müəssisələrin torpaq vergisi dövlət büdcəsinə, fiziki şəxslərin torpaq vergisi isə yerli büdcəyə (bələdiyyə büdcəsinə) ödənilir (Vergi Məcəlləsi, maddə 208).
Torpaq vergisinin hesablanma mexanizmi və tətbiq olunan dərəcələr isə həmin torpaqların təyinatından asılıdır. Belə ki, torpaq vergisinin dərəcəsi kənd təsərrüfatı torpaqları üzrə 1 şərti bal üçün 0,06 manat müəyyən edilir (Vergi Məcəlləsi, maddə 206.1). Şərti bal dedikdə, kənd təsərrüfatı torpaqlarının 1 hektarına onların təyinatı, coğrafi yerləşməsi və keyfiyyəti nəzərə alınmaqla Nazirlər Kabinetinin 29 dekabr 2000-ci il tarixli 230 nömrəli Qərarı ilə müəyyənləşdirilmiş şərti ballar nəzərdə tutulur. Torpaqların təyinatı, habelə torpaq vergisinin hesablanması üçün digər zəruri məlumatlar torpaq sahəsinə mülkiyyət və ondan istifadə hüququnu təsdiq edən sənəd əsasında müəyyənləşdirilir.
Kənd təsərrüfatı torpaqları üçün verginin hesablanması aşağıda qeyd olunan şəkildə aparılır:
Vt= S x Şb x Bb, burada
Vt- torpaq vergisinin məbləği
S- torpağın sahəsi, hektarla
Şb- Vergi Məcəlləsinin 206.1-ci maddəsi ilə kənd təsərrüfatı torpaqları üzrə 1 bonitet bal üçün 6 qəpik məbləğində müəyyən edilən vergi dərəcəsi
Bb- Nazirlər Kabinetinin 29 dekabr 2000-ci il tarixli 230 nömrəli Qərarı ilə torpaq sahələrinin təyinatı, coğrafi yerləşməsi, keyfiyyətindən asılı olaraq müəyyənləşdirilən bonitet bal
Onu da nəzərinizə çatdırırıq ki, torpaq sahələri üzrə bonitet balları sözügedən Qərarın elektron variantından əldə edə bilərsiniz.
Kənd təsərrüfatı torpaqlarına aid edilməyən torpaqlara görə hesablanmalı olan torpaq vergisinə gəldikdə isə, həmin torpaq sahələri üzrə vergi öhdəliyinin müəyyənləşdirilməsi üçün zəruri olan vergi dərəcələri Vergi Məcəlləsinin 206.3-cü maddəsindəki cədvəldə əks olunmuşdur.

"Bank günü" dedikdə bankın iş günü ərzində ödəmə əməliyyatlarının aparıldığı vaxt, təqvim ili dedikdə - sırf təqvim üzrə hesablanan, həmçinin uçot və hesabat dövrünün onunla üst- üstə düşdüyü il başa düşülür. Təqvim ili yanvarın 1-də başlanır və dekabrın 31-də başa çatır, şərti maliyyə vahidi isə 26.12. 2000-ci il tarixli 48 İQ № li Qanuna əsasən 1 manat 10 qəpikdir.

AR Vergilər Nazirliyinin internet saytının "Dövlət rüsumunu hara köçürməli?” bölməsi vasitəsilə.

Məlum olduğu kimi, vergi ödəyicilərinin gəlir götürmək üçün istifadə etdikləri, yaxud vergi tutulan obyektlərin saxlanılması ilə bağlı olan istehsal, anbar, ticarət və digər binalarında (ərazilərində) qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada xronometraj metodu ilə müşahidə aparmaq və baxış keçirmək vergi orqanlarının hüquqlarına aid edilmişdir (Vergi Məcəlləsi, maddə 23.1.3).
Vergi ödəyicilərinin obyektlərində istehsal həcminin və malların (işlərin, xidmətlərin) satış dövriyyəsinin müəyyən edilməsi məqsədilə xronmetrajın keçirilməsi Nazirlər Kabinetinin 13.01.2001-ci il tarixli 13 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edimiş «Xronometraj metodu ilə müşahidə aparılması Qaydaları»na əsasən həyata keçirilir.
Həmin Qaydaların müddəalarına uyğun olaraq müşahidənin aparılması aşağıdakı hallarda baş verə bilər:
- vergi ödəyicilərinin təqdim etdikləri vergi bəyannamələrinin araşdırılması zamanı onların obyektlərində müşahidə aparılması zərurəti yarandıqda;
- ƏDV ödəyicisi kimi qeydiyyatdan keçmədən fəaliyyət göstərən vergi ödəyicilərinə məxsus obyektlərdə ƏDV üzrə vergi öhdəliklərinin aşkar edilməsi zərurəti yarandıqda;
- obyektdə aparılan sonuncu müşahidədən sonra istehsal həcminin və ya satış dövriyyəsinin artması (azalması) barədə vergi ödəyicisi tərəfindən vergi orqanlarına rəsmi müraciət olunduqda.
Hər bir konkret halda müşahidə aparılmasının zəruriliyi vergi orqanının rəhbəri tərəfindən əsaslandırılır.
Müşahidə 15 iş günündən çox olmayan müddətdə aparıla bilər. Zəruri hallarda vergi orqanının rəhbərinin qərarı ilə müşahidənin keçirilməsi əlavə 15 iş günü müddətinə uzadıla bilər.

Vergi Məcəlləsinin 124-cü maddəsinə əsasən fiziki şəxsin daşınan və daşınmaz əmlakın icarəyə verilməsindən Azərbaycan mənbəyindən əldə olunan gəlirindən ödəmə mənbəyində xərclər çıxılmadan 14 faiz dərəcə ilə vergi tutulur. Vergi Məcəlləsinin 124.2-ci maddəsinə əsasən fiziki şəxslərdən ödəmə mənbəyində vergi tutulmuşdursa və ya onun tərəfindən ödənilmişdirsə, həmin gəlirlərdən bir daha vergi tutulmur.
İcarə haqqı vergi ödəyicisi kimi uçotda olmayan fiziki şəxs tərəfindən ödənildikdə, icarəyə verən Vergi Məcəlləsinin 124-cü maddəsinə uyğun olaraq vergini özü ödəyir və Vergi Məcəlləsinin 33-cü və 149-cu maddələrinə uyğun olaraq vergi uçotuna alınıb bəyannamə verir.
Əmlakın icarəyə verilməsindən gəlir əldə edən şəxslərin Vergi Məcəlləsinin 218.2-ci maddəsinə əsasən sadələşdirilmiş vergitutma sistemini tətbiq etmək hüququ yoxdur.
Odur ki, əmlakını vergi ödəyicisi kimi üçotda olmayan şəxsə icarəyə verən fiziki şəxs fəaliyyət növləri üzrə gəlir və xərclərinin uçotunu ayrılıqda aparılmaqla digər fəaliyyət növündən sadələşdirilmiş vergi, əmlakın icarəyə verilməsindən əldə olunan gəlirlərdən isə gəlir vergisini hesablayıb dövlət büdcəsinə ödəməlidir.
Vergi Məcəlləsinin 99.3.3-cü maddəsinə əsasən əmlakın icarəyə verilməsindən gəlir fiziki şəxsin qeyri-sahibkarlıqdan əldə etdiyi gəlirlərə aid edildiyindən və Vergi Məcəlləsinin 155.1-ci maddəsinə əsasən isə ƏDV məqsədləri üçün yalnız sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslərin qeydiyyata alınması göstərildiyindən, fiziki şəxsin əmlakın icarəyə verilməsindən əldə etdiyi gəlirin məbləğindən asılı olmayaraq həmin şəxs ƏDV qeydiyyatına alınmır.
Hüquqi şəxsə ödənilən icarə haqqından isə ödəmə mənbəyində vergi tutulmur. İcarə haqqını alan hüquqi şəxs ƏDV ödəyicisi olduqda bu gəlirlərdən ƏDV və mənfəət vergisini, sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi olduqda isə fəaliyyət növləri üzrə gəlir və xərclərinin uçotunu ayrılıqda aparılmaqla, digər fəaliyyət növündən sadələşdirilmiş vergi, əmlakın icarəyə verilməsindən əldə olunan gəlirdən isə mənfəət və əmlak vergisini hesablayıb dövlət büdcəsinə ödəməlidir.

Vergi ödəyicisi sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi olduğu halda hesabat rübü başa çatdıqdan sonra növbəti rübün ilk ayının 20-dən gec olmayaraq «Sadələşdirimiş verginin bəyannaməsi»ni təqdim etməlidir.
Qeyd edək ki, hesabat ilinin IV rüb üzrə sadələşdirilmiş verginin bəyannaməsi təqdim edilərkən həmin bəyannamə ilə birlikdə vergi ödəyicisinin aktivlər, öhdəliklər və kapitallar barədə məlumatı özündə əks etdirən “Sadələşdirilmiş verginin bəyannaməsinə Əlavə” də təqdim edilməlidir.
Eyni zamanda, sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi olan hüquqi şəxs fəaliyyətini 2 nəfərdən artıq olmaqla həyata keçirdikdə Azərbaycan Respublikası Dövlət Statistika Komitəsinin qərarı ilə təsdiq edilmiş «Kiçik sahibkarlıq subyektlərinin maliyyə vəziyyəti barədə hesabat»ı (1-KM nömrəli forma, illik) tərtib edərək mart aynın 15-dən gec olmayaraq vergi orqanına təqdim etməlidir.
Bundan başqa, vergitutma obyektinin mövcudluğundan asılı olaraq, sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olan hüquqi şəxs aşağıdakı müddətlərdə müvafiq illik və rüblük bəyannamə formalarını da vergi orqanına təqdim etməlidir:
- mülkiyyətində və ya istifadəsində avtonəqliyyat vasitələri olduqda: mart ayının 31-dən gec olmayaraq yol vergisi üzrə illik bəyannaməni;
- mülkiyyətində və ya istifadəsində torpaq sahəsi olduqda: hər ilin may aynın 15-dən gec olmayaraq torpaq vergisi üzrə illik bəyannaməni;
- vergi ödəyicisi fəaliyyətini muzdlu işçinin (işçilərin) köməyi ilə həyata keçirdikdə işçiyə (işçilərə) ödənilən əmək haqqından tutulan gəlir vergisi barədə rüblük «Muzdlu işlə əlaqədar ödəmə mənbyində tutulan vergi bəyannaməsi»ni;
- vergi ödəyicisinin fəaliyyəti zamanı onun ödəmə mənbəyində vergitutma öhdəliyi yarandıqda rüblük «Ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannaməsi»ni.
Əlavə olaraq nəzərinizə çatdırırıq ki, bu bəyannamə formaları və onların doldurulma qaydaları Vergilər Nazirliyinin rəsmi internet-səhifəsinin «Bəyannamələr» bölməsində yerləşdirilmişdir.

Hüququ şəxsin ödəməli olduğu vergilər ilk növbədə onun tətbiq etdiyi vergitutma sistmindən asılıdır. ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyata alınmamış və əvvəlki üç aylıq dövr ərzində vergi tutulan əməliyyatlarının həcmi 22500 manatdan az olan, hüquqi şəxslər sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olmaq hüququna malikdirlər. Belə ki, hüquqi şəxs sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi olduqda, rüb ərzində təqdim edilən mallara (işlərə, xidmətlərə) və əmlaka görə əldə edilmiş ümumi hasilatdan, habelə satışdankənar gəlirlərin həcmindən Bakı şəhərində 4 faiz dərəcə ilə, digər regionlarda 2 faiz dərəcə ilə sadələşdirilmiş vergini hesablayaraq, dövlət büdcəsinə ödəyirlər.
Hüquqi şəxs sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olduqda, ƏDV, mənfəət vergisi və əmlak vergisinin ödənilməsindən azaddırlar. Hüquqi şəxs sadələşdirilmiş verginin tətbiqindən imtina edərək mənfəət vergisinin ödəyicisi olduqda, hesabat ili ərzində əldə olunan vergi tutulan gəlirlə bu gəlirin əldə olunması üçün çəkilən və Vergi Məcəlləsinin müddəalarına uyğun olaraq gəlirdən çıxıla bilən xərclərin fərqindən 22 faiz dərəcə ilə vergi hesablayır və dövlət büdcəsinə ödəyir.
Eyni zamanda, mənfəət vergisinin ödəyicisi olan hüquqi şəxs dövlət büdcəsinə balansında olan əsas vəsaitlərin orta illik qalıq dəyərindən 1 faiz dərəcə ilə əmlak vergisini də hesablamalı və ödəməlidir.
Hüquqi şəxsin əvvəlki 3 aylıq dövr ərzində vergi tutulan əməliyyatlarının həcmi 22500 manatdan çox olduqda həmin şəxs ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyata alınma barədə ərizə ilə müraciət etməlidir. Vergi ödəyicisi, o cümlədən də hüquqi şəxs ƏDV qeydiyyatına alındıqda, həmin şəxs vergiyə cəlb olunan malların (işlərin, xidmətlərin) təqdim olunmasına 18 faiz dərəcə ilə ƏDV tətbiq etməli və Vergi Məcəlləsinin müddəalarına uyğun olaraq əvəzləşdirilməli olan verginin məbləğini nəzərə almaqla büdcəyə ödəməlidirlər. Qeyd edək ki, ƏDV ödəyicisi olan hüquqi şəxs eyni zamanda mənfəət vergisinin və əmlak vergisinin də ödəyicisidir.
Bundan başqa, hüquqi şəxsin hansı vergitutma sisteminin tətbiq edilməsindən asılı olmayaraq vergitutma obyekti yarandıqda həmin şəxsin aşağıda qeyd olunan vergi öhdəlikləri yarana bilər:
- mülkiyyətində və ya istifadəsində torpaq sahəsi olduqda torpaq vergisi üzrə;
- mülkiyyətində və ya istifadəsində avtonəqliyyat vasitəsi olduqda yol vergisi üzrə;
- fəaliyyəti zamanı yerin təkindən faydalı qazıntılar çıxarıldıqda mədən vergisi üzrə;
- fəaliyyəti aksizli malların istehsalı və idxalı olduqda, aksiz vergisi üzrə (bu halda hüquqi şəxs mütləq qaydada ƏDV ödəyicisi olmalıdır);
- muzdlu işlə əlaqədar işçilərə ödəmələr edildikdə, ödəmələr edilərkən ödəmə mənbəyində verginin tutulması üzrə (Vergi Məcəlləsinin 101.1-ci maddəsindəki dərəcələrlə);
- ödəmə mənbəyində vergitutma obyekti yarandığı hər hansı digər halda (əmlakın icarəyə götütürlməsi, royalti, qeyri-rezidentə ödəmələrin edilməsi, dividendlərin verilməsi, faizlərin ödənilməsi) ödəmə mənbəyində verginin tutulması üzrə (müxtəlif dərəcələrlə).
Hüquqi şəxsin vergilərinin hesablanmasına dair daha ətraflı məlumatları uçotda olduğunuz vergi orqanının Vergi ödəyicilərinə xidmət şöbəsinə və ya Vergilər Nazirliyinin 195 nömrəli Telefon Məlumat Xidmətinə müraciət etməklə əldə edə bilərsiniz.

Sahibkarlıq fəaliyyətini həyata keçirən fiziki şəxsin üç aylıq dövr ərzində vergi tutulan əməliyyatlarının həcmi 22500 manatdan az olduqda təqvim ili ərzində statusunu dəyişdirməmək şərti ilə sadələşdirilmiş və ya gəlir vergisinin ödəyicisi olmaq hüququna malikdir (Vergi Məcəlləsi, maddə 218.1).
Sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi təqdim edilmiş mallara (işlərə, xidmətlərə) görə əldə edilmiş ümumi hasilatdan Bakı şəhərində 4 faiz, digər şəhər və rayonlarda, Naxçıvan MR-da 2 faiz dərəcə ilə vergini hesablayıb ödəyir.
Sadələşdirilmiş vergi üçün hesabat dövrü rübdür. Sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi hesabat dövründən sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq ödənilməli olan verginin məbləği haqqında vergi orqanına bəyannamə verir və həmin müddətdə vergini dövlət büdcəsinə ödəyir.
Sadələşdirilmiş vergini ödəyən fiziki şəxs bu fəaliyyət üzrə gəlir vergisinin və ƏDV-nin ödəyicisi deyildir (Vergi Məcəlləsi, maddə 219.2).
Fiziki şəxs gəlir vergisinin ödəyicisi olduqda, hesabat ili ərzində əldə etdiyi gəlirlə bu gəlirin əldə edilməsi ilə əlaqədar çəkilən xərclərin fərqindən Vergi Məcəlləsinin 101.2-ci maddəsindəki cədvəldə göstərilən dərəcələrlə gəlir vergisini hesablayıb büdcəyə ödəməlidir.
Gəlir vergisinin bəyannnaməsi hesabat ilindən sonrakı ilin mart ayının 31-dən gec olmayaraq vergi orqanına təqdim edilir. Fiziki şəxsin əvvəlki üç aylıq dövr ərzində vergi tutulan əməliyyatlarının həcmi 22500 manatdan artıq olduqda həmin dövr başa çatdıqdan sonra tətbiq etdiyi metoddan asılı olmayaraq 10 gün ərzində vergi orqanına ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyata dair ərizə verməlidir.
ƏDV ödəyicisi olan fiziki şəxs yuxarıda göstərilən qaydada gəlir vergisini hesablamaqla yanaşı, malların (işlərin, xidmətlərin) təqdim olunmasına 18% dərəcə ilə ƏDV tətbiq etməli və malların (işlərin, xidmətlərin) alınması zamanı ödənilən verginin məbləğini nəzərə almaqla büdcəyə ödəməlidir.
ƏDV üçün hesabat dövrü aydır. ƏDV-nin bəyannaməsi hesabat dövründən sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq verilir. Onu da bildiririk ki, vergitutma obyektlərinin mövcudluğundan və aparılan əməliyyatların xüsusiyyətlərindən asılı olaraq fiziki şəxs digər vergilərin (ödəmə mənbəyində tutulan vergi, aksiz, torpaq, mədən və s.) də ödəyiciləridirlər.
Vergi ödəyicisinin vergi orqanlarında uçota alınması, vergilərin hesablanması, ödənilməsi və bəyannamələrin təqdim edilməsinə dair ətraflı məlumatları uçotda olduğunuz vergi orqanının Vergi ödəyicilərinə xidmət şöbəsinə və ya Vergilər Nazirliyinin 195 nömrəli Telefon Məlumat Xidmətinə müraciət etməklə əldə edə bilərsiniz.

Nazirlər Kabinetinin 03 fevral 2006-cı il tarixli 33 nömrəli və 18 fevral 2006-cı il tarixli 54 nömrəli Qərarları ilə təsdiq edilmiş “Pos-terminalların quraşdırılması məqsədəmüvafiq hesab edilən pərakəndə ticarət, iaşə və digər xidmət müəssisələrinin müəyyənləşdirilməsi meyarları”, “Ərazilər üzrə Pos-terminal aparatlarının mərhələlərlə tətbiq edilməsi cədvəli” və “Pos-terminallarrın istismar və istifadə edilməsi Qaydaları”nın müddəalarına uyğun olaraq NKA quraşdırılmış və quraşdırılmalı olan ticarət, iaşə və digər xidmət müəssisələrində pos-terminalların tətbiqi 2007-ci ilin sonunadək başa çatdırılmalıdır.
Odur ki, vergi ödəyicisi tərəfindən vergi orqanlarına NKA-ların qeydiyyatı ilə əlaqədar ərizə ilə müraciət olunduqda onlara məxsus obyektlərdə pos-terminalların quraşdırılması barədə məlumat ərizəyə əlavə edilməlidir.