Məlum olduğu kimi, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2007-ci il tarixli 2292 nömrəli Sərəncamı ilə "Şəffaflığın artırılması və korrupsiyaya qarşı mübarizə üzrə Milli Strategiya və onun həyata keçirilməsi ilə bağlı 2007-2011-ci illər üçün Fəaliyyət Planı" təsdiq edilmişdir. Milli Strategiyanın əsas məqsədi korrupsiyaya qarşı mübarizə sahəsində müvafiq tədbirlərin davam etdirilməsi, normativ hüquqi bazanın və institusional mexanizmlərin təkmilləşdirilməsi, dövlət və yerli özünüidarə orqanlarının fəaliyyətində şəffaflığın artırılması və bu sahədə dövlət siyasətinin həyata keçirilməsidir.
Qeyd olunan Fəaliyyət Planının icrası ilə əlaqədar vergi xidməti orqanlarının üzərinə düşən vəzifələrin yerinə yetirilməsini təmin etmək məqsədilə vergilər nazirinin 2007-ci il 5 dekabr tarixli əmri ilə "Şəffaflığın artırılması və korrupsiyaya qarşı mübarizə üzrə 2007-2011-ci illər üçün Fəaliyyət Planı" təsdiq edilmişdir.
"Şəffaflığın artırılması və korrupsiyaya qarşı mübarizə üzrə Milli Strategiyanın həyata keçirilməsi ilə bağlı Fəaliyyət Planı" Vergilər Nazirliyi tərəfindən uğurla həyata keçirilir. Müvafiq Tədbirlər Planının icrası ilə əlaqədar 2008-ci  ildə görülmüş işləri nəzərinizə çatdırmaq istəyirik.
Fəaliyyət Planının 7-ci bəndinə əsasən dövlət orqanlarının səlahiyyətlərinin dəqiqləşdirilməsi və onların fəaliyyətində təkrarlanmanın aradan qaldırılması ilə bağlı işlərin davam etdirilməsi tapşırığı verilmişdir. Bu bəndin icrası ilə əlaqədar Vergi Məcəlləsinin tətbiq edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2000-ci il 30 avqust tarixli 393 nömrəli  Fərmanına və digər əlaqəli fərmanlara əlavə və dəyişikliklər haqqında layihə hazırlanmış və ölkə prezidentinin  "Vergi münasibətlərinin tənzimlənməsi sahəsində Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin bəzi fərmanlarına əlavə və dəyişikliklər edilməsi haqqında" 2008-ci il 11 noyabr tarixli 16 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq olunmuşdur. Eyni zamanda, Vergilər Nazirliyinin struktur vahidləri və bölmələrinin əsasnamələri təkmilləşdirilmiş, vəzifəli şəxslərin səlahiyyətləri müəyyənləşdirilmişdir. Bundan başqa, struktur vahidləri və bölmələrin yeni redaksiyada hazırlanmış əsasnamələri vergilər nazirinin müvafiq əmri ilə təsdiq edilmişdir.
Qeyd edilən Fəaliyyət  Planının digər bəndinə uyğun olaraq, korrupsiya ilə əlaqədar hüquqpozmalarla bağlı müraciətlərə, ərizə və şikayətlərə baxılması işinin təkmilləşdirilməsi nəzərdə tutulmuşdur. Bununla əlaqədar,  2008-ci ildə Vergilər Nazirliyinə daxil olan vətəndaş müraciətlərinə, habelə ərizə və şikayətlərə, o cümlədən  Vergilər Nazirliyinin 195 nömrəli telefon məlumat xidmətinə  vergi qanunvericiliyinin pozulması halları, o cümlədən vergi orqanlarının vəzifəli şəxslərinin qeyri-qanuni hərəkətləri (hərəkətsizliyi) ilə bağlı baxılması işinin təkmilləşdirilməsi məqsədilə "Vergilər Nazirliyinin telefon məlumat xidmətinin təşkili Qaydaları"na müvafiq dəyişikliklər və əlavələr edilmiş və vergilər nazirinin müvafiq əmri ilə təsdiq edilmişdir.
Eyni zamanda, vergi ödəyicilərinin vergi orqanlarının qərarlarından (aktlarından), habelə vergi orqanlarının vəzifəli şəxslərinin hərəkətlərindən (hərəkətsizliyindən) daxil olan şikayətlərinə (korrupsiya ilə əlaqədar hüquqpozmalarla bağlı müraciətlər istisna olmaqla) qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada baxılmasına nəzarətin gücləndirilməsi, habelə şikayətlərə  baxılması işinin təkmilləşdirilməsi məqsədilə vergilər nazirinin müvafiq əmri ilə  Vergi Apellyasiya Şurası yaradılmışdır.
Bununla bərabər, elektron poçt vasitəsilə qəbul edilmiş ərizə və şikayətlərin qəbulunun proqram təminatı yenilənmiş, təkmilləşdirilmiş və müvafiq elektron arxivinin hazırlanıb həyata keçirilməsi üçün texniki imkanlar yaradılmışdır.
Qeyd edək ki, korrupsiya ilə əlaqədar hüquqpozmalarla bağlı müraciətlər, habelə daxil olan ərizə və şikayətlər vergilər nazirinin müvafiq əmri ilə təsdiq edilmiş qaydaya əsasən araşdırılır, təhlil edilir və AVİS kargüzarlıq altsistemində qeydiyyata alınır. Belə ki, 2008-ci il ərzində Vergilər Nazirliyinə  1263 şikayət, o cümlədən korrupsiya ilə əlaqədar hüquqpozmalarla bağlı 196,  vergi orqanlarının vəzifəli şəxslərinin hərəkətləri (hərəkətsizliyi) ilə bağlı 388, vergidən yayınma ilə  bağlı 434, qanunsuz sahibkarlıq fəaliyyəti ilə bağlı  96, nağd hesablaşmaların aparılması qaydalarının pozulması ilə bağlı 103, dividentlərin verilməməsi ilə bağlı  11, sair məsələlərlə bağlı  35  müraciət daxil olmuş, qeydiyyata alınaraq  aidiyyəti struktur vahidlərə göndərilmiş və müvafiq tədbirlər görülmüşdür.
Həmçinin, 2008-ci ildə vergi orqanlarının əməkdaşlarının qanunsuz hərəkətləri barədə vətəndaşlardan və hüquqi şəxslərdən daxil olmuş 107 müraciətə qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada baxılmış, 27 hal üzrə xidməti araşdırmalar aparılmış, təsdiqini tam və ya qismən tapmış 9 müraciət üzrə vergi ödəyicilərinin və ya vətəndaşların pozulmuş hüquqları bərpa edilmiş, təqsirkar hesab edilmiş 1 nəfərin vergi orqanlarında xidmətinə xitam verilmiş, 4 nəfər aşağı vəzifəyə keçirilmiş, 2 nəfər vergi əməkdaşının xüsusi rütbəsi bir pillə aşağı salınmış, 18 nəfər vergi əməkdaşı barəsində digər intizam tənbehi tədbiri görülmüş və müraciətlərə baxılmanın nəticələri barədə vətəndaşların məlumatlandırılması təmin edilmişdir.
Vergilər Nazirliyinə elektron poçt vasitəsi ilə göndərilən ərizə və şikayətlərin qəbulu və onlara baxılması barədə prosedurlar hazırlanmış və Vergilər Nazirliyinin "www.taxes. gov.az" internet saytında "Vergi orqanı əməkdaşlarının fəaliyyəti ilə əlaqədar qanun pozuntuları halları barədə necə məlumat verməli?" adlı Daxili təhlükəsizlik idarəsi ilə birbaşa əlaqə, vergi işçisinin etik davranış Kodeksi və "Vergi orqanı əməkdaşlarının qeyri-etik davranışı barədə necə məlumat verməli?" adlı Kadr siyasəti və hazırlığı idarəsi ilə birbaşa əlaqə, "Sahibkarlıq fəaliyyətinizdə vergi qanunvericiliyinin tətbiqi ilə əlaqədar üzləşdiyiniz hüquq  pozuntuları barədə necə məlumat verməli?" adlı  Daxili audit Baş İdarəsi ilə birbaşa əlaqə bölmələri yaradılmış və istifadəyə verilmişdir.
Nəzərinizə çatdıraq ki, Daxili təhlükəsizlik idarəsi ilə birbaşa əlaqə bölməsində "Korrupsiyaya qarşı mübarizə haqqında" Qanun, İnzibati Xətalar Məcəlləsi yerləşdirilmişdir.
Vergilər Nazirliyinin internet səhifəsinə ərizə və şikayətlərin göndərilməsi üçün vəzifəli şəxslərin elektron poçt ünvanları saytın "əlaqə" bölməsində yerləşdirilmiş və bu barədə səhifədə qeydiyyatdan keçmiş abunəçilərin elektron ünvanlarına məlumat göndərilmişdir.
Eyni zamanda, həmin internet səhifəsində  vətəndaşların vergi orqanlarının vəzifəli şəxslərinin hərəkətləri (hərəkətsizliyi), habelə korrupsiya ilə əlaqədar hüquqpozmalarla bağlı müraciətləri ilə əlaqədar nazirliyin daxili nəzarət strukturları ilə birbaşa əlaqə yaradılmış, habelə elektron poçt vasitəsi ilə daxil olan müraciətlər AVİS kargüzarlıq altsistemində qeydiyyata alınaraq icra üçün aidiyyatı struktur vahidlərinə göndərilir.
ardı var
Toğrul Əliyev

"Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin sədrliyi ilə respublika Nazirlər Kabinetinin 2008-ci il oktyabrın 13-də keçirilmiş və ötən ilin doqquz ayında sosial-iqtisadi inkişafın yekunlarına həsr olunmuş geniş  iclasında verilmiş tapşırıqların 2009-cu ildə yerinə yetirilməsi barədə" Tədbirlər Planı vergilər nazirinin müvafiq əmri ilə təsdiq edilmişdir.
Həmin Tədbirlər Planının birinci bəndinə əsasən 2009-cu il üçün dövlət büdcəsinin formalaşdırılması və artımı üzrə məsələlərin həllinə səylərin  yönəldilməsi məqsədilə sahibkarlıq subyektlərinə göstərilən elektron xidmətlərin  genişləndirilməsi üçün işlərin davam etdirilməsi nəzərdə tutulmuşdur. Eyni zamanda, dövlət büdcəsinə borcu olan vergi ödəyicilərinin borclarının alınması işinin səmərəliliyinin artırılması məqsədilə onların borclarının yaranma tarixləri və məbləğlərinə görə risk dərəcələrinin proqram təminatı vasitəsilə  qruplaşdırılması tapşırığı verilmişdir. Qeyd edilən tədbirə uyğun olaraq, vergi borclarının məcburi alınmasının keyfiyyət və kəmiyyət göstəricilərinin artırılması mexanizmi təkmilləşdiriləcək, vergi borclarının dövlət büdcəsinə vaxtında alınması  təmin ediləcəkdir. Eyni zamanda, optimal resurslarla könüllü əməletmədən kənarda qalan vergi ödəyiciləri üzrə səmərəli məcburi alınma işləri təşkil ediləcəkdir.
Bununla yanaşı, vergidən yayınma, qanunsuz sahibkarlıq, yalançı sahibkarlıq üzrə və araşdırılması vergi orqanlarının səlahiyyətlərinə aid edilmiş digər cinayətləri törətmiş şəxslərin müəyyən edilməsi məqsədilə həyata keçirilən əməliyyat- istintaq tədbirlərinin  gücləndirilməsi nəzərdə tutulur. Həmçinin vergi orqanları tərəfindən "Elektron sənəd mübadiləsi haqqında" müqavilə bağlanmış bank idarələri ilə hesabların açılması və borcların büdcəyə alınması məqsədilə hesablara sərəncamların qoyulması barədə elektron məlumat mübadiləsinin aparılması işi  davam etdiriləcəkdir
Tədbirlər Planının növbəti bəndinə uyğun olaraq, inflyasiya səviyyəsinin aşağı salınması, makroiqtisadi sabitliyin qorunması üçün nağd pul hesablaşmalarının aparılması qaydalarına əməl edilməsinə vergi nəzarətinin gücləndirilməsi nəzərdə tutulur. Bu bəndin icrası ilə əlaqədar əhali ilə pul hesablaşmaları aparılan obyektlərdə bu hesablaşmaların aparılması qaydalarına riayət olunmasına nəzarət daha da gücləndiriləcək və qanun pozuntusuna yol vermiş şəxslər barəsində qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş məsuliyyət tədbirləri görüləcəkdir. Qeyd edilən tədbirin icrası nəticəsində vergidən yayındırılmış dövriyyələrin aşkar olunub vergiyə cəlb olunması təmin olunacaq və vergi ödəyicilərinin intizamlılıq səviyyəsi yüksələcəkdir. Bununla yanaşı, sahibkarlıq subyektlərinin nəzarət kitabçası ilə təmin edilməsinin, sahibkarlıq fəaliyyəti subyektlərinin dövlət qeydiyyatını "bir pəncərə" prinsipinə uyğun aparan orqan tərəfindən yerinə yetirilməsi məqsədilə tədbirlərin görülməsi nəzərdə tutulur.
Eyni zamanda, valyuta sərvətlərinin ödəniş vasitəsi kimi qəbul edilməsi və valyuta sərvətlərinin ticarət, iaşə və xidmət müəssisələrində qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydalar pozulmaqla alınıb-satılması və ya dəyişdirilməsi faktlarının aradan qaldırılması məqsədi ilə vergi nəzarətinin davam etdirilməsi təmin ediləcəkdir. Bunun nəticəsində ölkədə həyata keçirilən alqı-satqı əməliyyatlarında xarici valyutalarla hesablaşmaların qarşısının alınması istiqamətində nəzarət tədbirləri daha da  gücləndiriləcəkdir. Nağd hesablaşmalar aparılan obyektlərdə həyata keçiriləcək operativ nəzarət tədbirləri nəticəsində xarici valyutanın ödəniş vasitəsi kimi qəbul edilməsi halları aşkar olunduğu təqdirdə, belə hallar barəsində qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş məsuliyyət tədbirləri görüləcəkdir. Eyni zamanda, həyata keçiriləcək nəzarət tədbirləri nəticəsində valyuta sərvətlərinin ictimai yerlərdə alınıb-satılması və ya dəyişdirilməsi faktlarının sayının minimuma endirilməsinin təmin edilməsi həyata keçiriləcəkdir.
Tədbirlər Planının digər bəndinə müvafiq olaraq, qeyri-büdcə təşkilatlarında işləyənlərin və onlara verilən əmək haqlarının qeydə alınmaması hallarının aradan qaldırılması məqsədilə tədbirlərin görülməsi üçün əmək müqaviləsinin bağlanmasının, verilən əmək haqqının qeydə alınmasının zəruriliyi və əhəmiyyəti barədə əhali və vergi ödəyiciləri arasında izahat işlərinin aparılması həyata keçiriləcəkdir. Eyni zamanda, vergi ödəyicilərinin obyektlərində işə cəlb olunan işçilərlə rəsmi əmək müqavilələrinin bağlanmaması, onlara verilən əmək haqlarının qeydə alınmaması hallarının aşkar edilməsi və bu sahədə  araşdırılan materiallar və cinayət işləri üzrə həyata keçirilən tədbirlərin  davam etdirilməsi nəzərdə tutulur. Qeyd edək ki, əmək müqaviləsinin bağlanması üzrə nəzarət işlərinin gücləndirilməsi və səmərəliliyinin yüksəldilməsi, əmək müqaviləsinin bağlanmasının zəruriliyi və əhəmiyyəti barədə əhali və vergi ödəyiciləri arasında müvafiq işlər aparılacaq. Bu istiqamətdə artıq müvafiq tədbirlər həyata keçirilməkdədir.
Vergi ödəyicilərində aparılan  nəzarət işləri nəticəsində işəgötürənlər tərəfindən əmək müqavilələri bağlamadan fiziki şəxsin işlərin (xidmətlərin) yerinə yetirilməsinə cəlb edilməsi halları müəyyən olunur, izahat və təbliğat işləri nəticəsində həmin işçilərin qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq rəsmiləşdirilməsi təmin edilir.
Eyni zamanda, özəl sektorda çalışan işçilərə müəyyən olunan əmək haqqı məbləğinin müvafiq sahələr üzrə ötən ilin ölkə  üzrə orta aylıq əmək haqqı həddindən aşağı olmaması barədə  qanunvericilik aktlarında dəyişikliklərin aparılması  ilə bağlı  təkliflərin verilməsi nəzərdə tutulmuşdur.
Toğrul Əliyev