1. İqtisadi göstəricilərinin olmasına baxmayaraq vaxtında təqdim edilməmiş və ya bəyan ediləcək məlumatlar olmadan (boş) təqdim edilmiş bəyannamələr üzrə kameral qaydada aparılan hesablamalar - Vergi ödəyicisi tərəfindən iqtisadi göstəriciləri (əldə edilmiş və ya təqdim edilmiş elektron qaimə-fakturalar / elektron alış aktları, həyata keçirilən idxal / ixrac əməliyyatları, onlayn kassa ilə aparılan əməliyyatlar) olmasına baxmayaraq bəyannamə təqdim edilmədiyi və ya bəyan ediləcək məlumatlar olmadan (boş) təqdim edildiyi hallarda kameral vergi yoxlaması ilə (o cümlədən şərti rentabellik tətbiq edilməklə) aparılan əlavə hesablamalarla bağlı şikayətlər təmin edilmir.

Qeyd: Vergi ödəyicisi tərəfindən yalnız iqtisadi göstəricilərə uyğun bəyannamə təqdim edildikdən və vergi orqanı tərəfindən kameral vergi yoxlaması ilə münasibət bildirildikdən sonra mübahisələndirilən hallarla bağlı inzibati araşdırma aparılmaqla qərar qəbul edilir.

(Vergi Məcəlləsinin 67-ci maddəsi, “İnzibati icraat haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 64.2-ci, 67.2-ci və 68.1-ci maddələri ilə tənzimlənir.)

2.Təsisçi tərəfindən nizamnamə kapitalına qoyulmuş satış üçün nəzərdə tutulan malların xərc kimi qəbul edilməməsi - Vergi ödəyicisi tərəfindən satış üçün nəzərdə tutulmuş, lakin alışı qanunvericiliyə uyğun rəsmiləşdirilməyən mallar sonradan xərcə aid edilməsi məqsədilə audit rəyi əsasında əvvəlcədən nizamnamə kapitalına qoyulur ki, bu halda həmin sənədlər xərci təsdiq edən sənəd kimi qəbul edilmir. (Vergi Məcəlləsinin 108-ci maddəsi ilə tənzimlənir.)

3.  Gömrük (statistik dəyər) və faktura (invoys) dəyəri arasında fərqə görə hesablamalar - Vergi ödəyicisi tərəfindən idxal edilmiş malların dəyəri mənfəət/gəlir vergisi bəyannaməsinin “Hesabat dövründə gəlirlərin əldə edilməsi ilə bağlı xərclər” hissəsində, həmçinin həmin bəyannamənin 1 nömrəli əlavəsində (“Vergi uçotunun məqsədləri üçün aktivlər, öhdəliklər və kapitallar barədə məlumat”) gömrük orqanları tərəfindən müəyyən edilmiş dəyərlə deyil, faktiki maya dəyəri ilə əks etdirilməlidir. Belə ki, mallar idxal olunarkən gömrük orqanları tərəfindən müəyyən edilən malların gömrük (statistik) dəyəri yalnız gömrük məqsədləri üçün istifadə olunur. Vergitutma məqsədləri üçün idxal edilmiş malların anbara mədaxili və qalıqda əks etdirilməsi alış dəyəri (invoys dəyəri, daşınma xərcləri, DGK-da rəsmiləşdirmə zamanı ödənilən rüsum, vergilər və digər xərclər nəzərə alınmaqla) əsasında həyata keçirilməlidir. (Vergi Məcəlləsinin 139-cu və 143-cü maddələri ilə tənzimlənir.)

4.  Xarab (zay) olan malların dəyərinin xərc kimi tanınmaması - İstehsal prosesində norma daxilində baş verən təbii itkilər gəlirdən çıxılan xərclərə aid edilir. İstehsala buraxılmayan zay xammal vergi ödəyicisi tərəfindən qanunla nəzərdə tutulmuş qaydada sənədləşdirildiyi halda, zay xammal istehsal prosesində iştirak etmədiyi və vergi ödəyicisi tərəfindən təqdim edilmədiyi üçün həmin xammalın dəyəri vergitutma məqsədləri üçün vergi tutulan gəlirlərə və gəlirdən çıxılan xərclərə aid edilmir. Həmçinin idxal olunan və elektron qaimə-faktura əsasında əldə olunan malların müəyyən səbəblər əsasında xarab (zay) olması gəlir və xərc kimi nəzərə alınmır. (Vergi Məcəlləsinin 104-cü, 108-ci maddələri ilə tənzimlənir.)

5.  Riskli vergi ödəyicilərindən əmtəəsiz əməliyyat çərçivəsində əldə edilmiş elektron qaimə-fakturaların nəzərə alınmaması - Riskli vergi ödəyicisindən əmtəəsiz əməliyyat çərçivəsində əldə edilmiş riskli elektron qaimə-fakturalar üzrə ödənilmiş ƏDV məbləği əvəzləşdirmə üçün, ümumi dəyəri isə xərc kimi qəbul edilmir. (Vergi Məcəlləsinin 13.2.81-ci, 13.2.82-ci, 109.9-cu və 175.11-ci maddələri ilə tənzimlənir.)

6. Mikro sahibkarlıq subyektlərinə verilmiş güzəşt hüququnun nəzərə alınmaması - 2024-cü ildən başlayaraq müvafiq hesabat ili üzrə orta aylıq muzdlu işçi sayı 3 nəfərdən az olan və ya məcburi dövlət sosial sığorta haqları üzrə borcu olan mikro sahibkarlıq subyektlərinin sahibkarlıq fəaliyyətindən əldə etdikləri gəlirlərinə 75 faiz güzəşt tətbiq edilmir. Orta aylıq muzdlu işçi sayı təqvim ili ərzində muzdlu işçilərin sayının cəmlənərək 12-yə bölünməsi yolu ilə müəyyən edilir. Vergi ödəyicisi hesabat ili ərzində fəaliyyətə başladığı və ya sahibkarlıq fəaliyyətini müvəqqəti dayandırdığı, habelə sahibkarlıq fəaliyyətinə xitam verdiyi hallarda isə orta aylıq muzdlu işçi sayı hesabat ili ərzində faktiki olaraq fəaliyyət göstərdiyi aylarda mövcud olan muzdlu işçilərin sayının cəmlənərək həmin ayların sayına bölünməsi ilə müəyyən edilir. (Vergi Məcəlləsinin 16-cı, 77-ci, 102.1.30-cu və 106.1.20-ci maddələri ilə tənzimlənir)

7. Müştəriyə təqdim edilən nəzarət-kassa aparatının çekində malın (xidmətin) adının düzgün əks etdirilməməsi - Nəzarət-kassa aparatının çekində malın (xidmətin) adı onu identifikasiya etməyə (fərqləndirməyə) imkan verməyən şəkildə göstərildiyi halda vergi ödəyicinə Vergi Məcəlləsinin 50.8-ci maddəsində sadalanan tələblərə cavab verməyən çek təqdim etməklə əhali ilə pul hesablaşmalarının qeydiyyatının aparılması qaydalarının pozulmasına görə tətbiq edilmiş maliyyə sanksiyası əsaslı sayılaraq qüvvədə saxlanılır (Misal: “sərbəst satış”, “mallar”, “satış”, “sərbəst ticarət”, “məhsul”, “mal”, “ümumi satış”, “sərbəst”, “ƏDV-dən azad mallar”, “qarışıq mallar”, “simvollar”, “rəqəmlər” və s.). (Vergi Məcəlləsinin 50.8-ci və 58.7-ci maddələri ilə tənzimlənir.)

8. Vergi ödəyicisi tərəfindən bəyan edilmiş gəlirlər rəsmi sənədlərlə təsdiqini tapmadığı üçün xərclər üzrə şərti rentabellik əsasında aparılan hesablamalar - Vergi ödəyicisi tərəfindən təqdim edilən mənfəət (gəlir) vergisi bəyannaməsində göstərilən gəlirlər təqdim etdiyi elektron qaimə-fakturalar, kassa-aparatının məlumatları və ya ixrac əməliyyatları üzrə yük gömrük bəyannamələri ilə təsdiqini tapmadığı hallarda vergi ödəyicisinin xərclərinə şərti rentabellik (o cümlədən 2024-cü ildən başlayaraq 50 faiz həcmində rentabellik) tətbiq edilməklə aparılan hesablamalar qüvvədə saxlanılır. (Vergi Məcəlləsinin 67.3-1-ci maddəsi ilə tənzimlənir.)

9. 2024-cü il üzrə gəlirlər rəsmi sənədlərlə təsdiqini tapdığı lakin xərclərin rəsmiləşdirilmədiyi hallarda şərti rentabellik əsasında aparılan hesablamalar - Vergi ödəyicisi tərəfindən 2024-cü il üzrə təqdim edilən mənfəət (gəlir) vergisi bəyannaməsində göstərilən gəlirlər sənədlərlə (elektron qaimə-faktura, onlayn kassa, yük gömrük bəyannamələri) təsdiqini tapmasına baxmayaraq, gəlirin əldə edilməsi ilə bağlı xərclər rəsmiləşdirilmədiyi təqdirdə gəlirlərə nisbətdə (keçid müddəa nəzərə alınmaqla) 50 faiz rentabellik tətbiq edilərək xərc müəyyən edilməklə aparılan hesablamalar qüvvədə saxlanılır. 2025-ci ildən başlayaraq isə yalnız rəsmi sənədlərlə təsdiqini tapan xərclər nəzərə alınacaqdır. (“Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının 5 dekabr 2023-cü il tarixli 1033-VIQD nömrəli Qanununun “Keçid müddəaları”nın 2.1-ci maddəsi ilə tənzimlənir.)

10. Təqdim edilmiş və ya əldə edilmiş elektron qaimə-fakturaların ləğv edilməsi - Vergi ödəyiciləri tərəfindən təqdim edilmiş və ya əldə edilmiş elektron qaimə-faktura üzrə hesablama aparıldıqdan sonra həmin qaimə-faktura üzrə əməliyyatların baş tutmadığının bildirilməsinə baxmayaraq, kontragent tərəfindən bu elektron qaimə-faktura ləğv edilmədiyi və həmin qaimə üzrə ödənilən vəsait geri qaytarılmadığı təqdirdə hesablama qüvvədə saxlanılır. (Vergi Məcəlləsinin 67-ci, 71-1-ci maddələri və “Elektron qaimə-fakturanın forması, tətbiqi, uçotu və istifadəsi qaydaları”nın 3.8-ci və 3.10-cu bəndləri ilə tənzimlənir.)