Vergi Məcəlləsinin 102.1.30-1-ci maddəsinin müddəalarına əsasən həmin maddədə müəyyən olunmuş fəaliyyət növləri, o cümlədən tərcümə xidmətlərinin göstərilməsi fəaliyyəti ilə məşğul olan və təqvim ili üzrə əldə etdiyi gəlirlərinin (xərclər nəzərə alınmadan) həcmi 45000 manatadək olan mikro sahibkarlıq subyekti olan fərdi sahibkarlara həmin fəaliyyətdən əldə etdikləri gəlirlərinin 75 faizi həcmində gəlir vergisindən azadolma təsbit olunmuşdur.
Fiziki şəxsin əmlakın icarəyə verilməsindən gəlirləri Vergi Məcəlləsinin 99.3.3-cü maddəsinə əsasən qeyri-sahibkarlıq fəaliyyətindən gəlirə aiddir.
Vergi Məcəlləsinin 102.1.30-1-ci maddəsində qeyd olunmuş vergi güzəşti mikro sahibkarlıq subyekti olan fərdi sahibkarların sözügedən maddədə qeyd olunan fəaliyyət növləri üzrə əldə etdiyi gəlirlərinə münasibətdə tətbiq olunur və həmin şəxslərin qeyri-sahibkarlıq fəaliyyətindən, o cümlədən icarə fəaliyyətindən əldə etdiyi gəlirlərinə şamil olunmur.
Qeyd olunanlara əsasən tərcümə xidmətlərini göstərən və eyni zamanda mənzilini kirayəyə verən fiziki şəxsin yalnız tərcümə xidmətləri üzrə sahibkarlıq fəaliyyətindən əldə olunan gəlirlərinə münasibətdə Vergi Məcəlləsinin 102.1.30-1-ci maddəsinə uyğun olaraq azadolma tətbiq olunur. Həmin şəxsin mənzilin kirayə verilməsi üzrə qeyri-sahibkarlıq fəaliyyətindən əldə olunan gəlirləri isə Vergi Məcəlləsinin 124-cü maddəsinə əsasən ümumi qaydada vergiyə cəlb olunur.
Yuxarıda qeyd olunanlar Vergi Məcəlləsinin 102-ci və 124-cü maddələri ilə tənzimlənir.
Vergi Məcəlləsinin 2025-ci ilin oktyabrın 1-dən qüvvəyə minən 16.1.11-15 – 16.1.11-17-ci maddələrində kənd təsərrüfatı məhsulları bazarları və kənd təsərrüfatı kooperativi bazarları istisna olmaqla, bazarların mülkiyyətçiləri (bazarlar idarəetməyə verildikdə idarəediciləri) və həmin bazarlarda sahibkarlıq fəaliyyəti göstərən vergi ödəyicilərinə vəzifələr müəyyən edilmişdir.
Vergi Məcəlləsində nəzərdə tutulan “bazar” anlayışı Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2014-cü il 3 aprel tarixli 94 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Ticarət, ictimai iaşə, məişət və digər növ xidmət Qaydaları”na əsasən müəyyən olunur. Həmin Qaydaların 2-ci hissəsinin müddəalarına əsasən bazar – müəyyən ərazidə daimi fəaliyyət göstərən, malların satışı və xidmətlərin göstərilməsi üçün ayrılmış ticarət yerlərinə malik əmlak kompleksidir.
Buna əsasən Vergi Məcəlləsinin bazarlarla bağlı sözügedən müddəaları iri ticarət şəbəkələri və ticarət mərkəzlərinə (o cümlədən “Mall”lara) münasibətdə də tətbiq olunur.
Yuxarıda qeyd olunanlar Vergi Məcəlləsinin 16-cı maddəsi, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2014-cü il 3 aprel tarixli 94 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Ticarət, ictimai iaşə, məişət və digər növ xidmət Qaydaları” ilə tənzimlənir.
Vergi Məcəlləsinin 102.2.7-ci maddəsinə əsasən qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada müharibə veteranı adı almış şəxslərin hər hansı muzdlu işdən vergi tutulmalı olan aylıq gəliri 400 manat məbləğində azaldılır.
Qeyd olunan güzəştdən faydalanmaq üçün fiziki şəxslər tərəfindən Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2001-ci il 4 yanvar tarixli 4 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Əmək haqqından tutulan vergi hesablanarkən fiziki şəxslərin vergi güzəştləri hüququnun müəyyənləşdirilməsi üçün sənədlərin Siyahısı”na əsasən müharibə veteranı vəsiqəsi və ya müvafiq dövlət orqanlarının arayışları (sənədlərdən biri) əsas iş yerinə təqdim edilməlidir.
Buna əsasən müharibə veteranı adı aldığınızı təsdiq edən müvafiq təsdiqedici sənəd əsas iş yerinə təqdim olunmaqla muzdlu işdən əldə olunan gəlirlərinizə 400 manat vergi güzəşti tətbiq oluna bilər.
Həmçinin güzəşt hüququnu təsdiq edən müvafiq sənədin əsas iş yerinə təqdim edilmə vaxtından asılı olmayaraq, həmin əsas iş yerində vergi güzəşti 2022-ci ilin yanvarın 1-dən sonra statusun qüvvəyə mindiyi tarixdən tətbiq edilir.
Belə ki, Vergi Məcəlləsinin 102.8-ci maddəsinə əsasən əmək haqqından tutulan vergi hesablanarkən fiziki şəxslərin bu maddədə sadalanan vergi güzəştləri hüququ müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyənləşdirilmiş sənədlərin təqdim edildiyi andan tətbiq edilir və yalnız fiziki şəxsin əsas iş yerində həyata keçirilir. Fiziki şəxsin bu maddədə sadalanan vergi güzəştlərini əldə etməyə əsas verən statusu olduğu, lakin güzəşt hüququnu təsdiq edən müvafiq sənədləri əmək müqaviləsi (kontraktı) hüquqi qüvvəyə mindikdən sonra təqdim etdiyi halda vergi güzəşti həmin fiziki şəxsin əmək müqaviləsi (kontraktı) hüquqi qüvvəyə mindiyi tarixdən hesablanır.
Müharibə veteranı adı almış şəxslərin muzdlu işlə əlaqədar əldə edilən gəlirlərinə məcburi dövlət sosial sığorta haqqı, işsizlikdən sığorta haqqı və icbari tibbi sığorta haqqından azadolmaların verilməsi isə qanunvericilikdə müəyyən edilməmişdir.
Yuxarıda qeyd olunanlar Vergi Məcəlləsinin 102-ci maddəsi, “Sosial sığorta haqqında”, “İşsizlikdən sığorta haqqında” və “Tibbi sığorta haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunları, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2001-ci il 4 yanvar tarixli 4 nömrəli Qərarı ilə tənzimlənir.
Vergi Məcəlləsinin 102.2.5-ci maddəsinə əsasən həlak olmuş, yaxud sonralar vəfat etmiş döyüşçülərin dul arvadlarının (ərlərinin) və övladlarının muzdlu işdən vergi tutulmalı olan aylıq gəliri 400 manat məbləğində azaldılır.
Sözügedən azadolma həlak olmuş, yaxud sonralar vəfat etmiş döyüşçülərin övladlarına münasibətdə 2019-cu ilin yanvarın 1-dən tətbiq edilir.
Qeyd olunan güzəştdən faydalanmaq üçün fiziki şəxs tərəfindən əsas iş yerinə təqdim edilməli olan müvafiq güzəşt hüququnu təsdiq edən sənədlərin siyahısı Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti tərəfindən 2001-ci il 4 yanvar tarixli 4 nömrəli Qərar ilə təsdiq edilmiş və Vergi Məcəlləsinin 102.2.5-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş güzəşt hüququnu təsdiq edən sənədlər həmin Qərar ilə təsdiq edilmiş “Əmək haqqından tutulan vergi hesablanarkən fiziki şəxslərin vergi güzəştləri hüququnun müəyyənləşdirilməsi üçün sənədlərin Siyahısı”nın 1.5-ci bəndinə müəyyən edilmişdir.
Buna əsasən sorğuda göstərilən halda həlak olmuş, yaxud sonralar vəfat etmiş döyüşçünün övladı olaraq müvafiq təsdiqedici sənəd əsas iş yerinə təqdim etməklə həmin şəxsin muzdlu işdən əldə olunan gəlirlərinə 400 manat vergi güzəşti tətbiq oluna bilər.
Bu zaman güzəşt hüququnu təsdiq edən müvafiq sənədin əsas iş yerinə təqdim edilmə vaxtından asılı olmayaraq, sözügedən vergi güzəşti 2022-ci ilin yanvarın 1-dən tətbiq ediləcəkdir.
Bu zaman güzəşt hüququnu təsdiq edən müvafiq sənədin əsas iş yerinə təqdim edilmə vaxtından asılı olmayaraq, sözügedən vergi güzəşti 2022-ci ilin yanvarın 1-dən tətbiq ediləcəkdir. Belə ki, Vergi Məcəlləsinin 102.8-ci maddəsinə edilən və 1 yanvar 2022-ci il tarixindən qüvvəyə minən dəyişikliyə əsasən əmək haqqından tutulan vergi hesablanarkən fiziki şəxslərin bu maddədə sadalanan vergi güzəştləri hüququ müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyənləşdirilmiş sənədlərin təqdim edildiyi andan tətbiq edilir və yalnız fiziki şəxsin əsas iş yerində (əmək kitabçasının olduğu yerdə) həyata keçirilir. Fiziki şəxsin bu maddədə sadalanan vergi güzəştlərini əldə etməyə əsas verən statusu olduğu, lakin güzəşt hüququnu təsdiq edən müvafiq sənədləri əmək müqaviləsi (kontraktı) hüquqi qüvvəyə mindikdən sonra təqdim etdiyi halda vergi güzəşti həmin fiziki şəxsin əmək müqaviləsi (kontraktı) hüquqi qüvvəyə mindiyi tarixdən hesablanır.
Yuxarıda qeyd olunanlar Vergi Məcəlləsinin 102-ci maddəsi, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2001-ci il 4 yanvar tarixli 4 nömrəli Qərarı ilə tənzimlənir.
2024-cü ilin yanvarın 1-dən qüvvəyə minən Vergi Məcəlləsinin 119.2-ci maddəsinin müddəalarına əsasən Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2024-cü il 22 noyabr tarixli 492 nömrəli Qərarı ilə müəyyən olunmuş Qaydada və normada işçilərlə bağlı yemək xərclərinin gəlirdən çıxılmasına yol verilir.
Qaydanın 2.1.3-cü yarımbəndinə əsasən işçilərlə bağlı yemək xərclərinin hər bir işçi üzrə gəlirdən çıxılan gündəlik norması yemək xərclərinin əvəzi birbaşa işçiyə ödənildikdə - 5 (beş) manat, iaşə xidməti işəgötürənin özü tərəfindən təmin edildikdə və ya ictimai iaşə fəaliyyəti göstərən digər vergi ödəyicisindən alındıqda - 5 (beş) manat məbləğində müəyyən edilmişdir.
Qaydanın 1.2-ci bəndinə əsasən bu Qayda ilə vergitutma məqsədləri üçün müəyyən edilmiş gəlirdən çıxılan xərc normalarına əlavə dəyər vergisinin məbləği də daxildir.
Qeyd olunanlara əsasən işəgötürən tərəfindən ictimai iaşə fəaliyyəti göstərən vergi ödəyicisindən elektron qaimə-faktura əsasında iaşə xidmətləri alınmaqla işçilərin yemək xərcləri qarşılandığı halda, habelə yemək xərclərinin əvəzi nağdsız qaydada birbaşa işçiyə ödənildiyi təqdirdə, çəkilmiş yemək xərcləri qanunla müəyyən olunmuş norma daxilində (birbaşa işçiyə ödənilən 5 manat və ictimai iaşə müəssisəsinə hər işçi üzrə ödənilən yemək xərcinin ƏDV-siz məbləği 4,24 manat) gəlirdən çıxılır.
Bu zaman ictimai iaşə fəaliyyəti göstərən vergi ödəyicisi tərəfindən təqdim olunmuş elektron-qaimə fakturada, habelə işəgötürən tərəfindən yemək xərclərinin əvəzi nağdsız qaydada birbaşa işçiyə ödənildikdə isə ödəmənin təyinatında ödənişin vergi ödəyicisinin işçilərinin yemək xərci ilə bağlı olması qeyd edilməlidir.
Cəmiyyətin ƏDV qeydiyyatında olduğu nəzərə alınmaqla, Cəmiyyət tərəfindən ictimai iaşə müəssisəsinə hər işçi üzrə norma daxilində köçürülən yemək xərci üzrə ödənilmiş ƏDV məbləği (5-5/1,18=0,76) Vergi Məcəlləsinin 175.3-cü maddəsinə uyğun olaraq əvəzləşdirilir.
Bununla yanaşı, Vergi Məcəlləsinin 98.5-ci maddəsinə əsasən işə götürən tərəfindən bu Məcəllənin 109.3-cü və 119.2-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş xərclərin çəkilməsinin nəticəsi kimi əldə edilən gəlir vergi tutulan gəlirə aid deyildir.
Sorğuda göstərilən halda, cəmiyyət tərəfindən norma daxilində birbaşa işçilərə nağdsız qaydada ödənilən yemək xərcləri (5 manat), habelə ictimai iaşə müəssisəsinə hər işçi üzrə yemək xərclərinin (7 manat) ödənilməsinin nəticəsi üzrə əldə olunan gəlir işçilərin muzdlu işlə əlaqədar əldə edilən gəlirlərinə aid edilmədiyindən gəlir vergisi və məcburi dövlət sosial sığorta haqqına, habelə işsizlikdən sığorta və icbari tibbi sığorta haqlarına cəlb olunmur.
İşçilərə normadan artıq birbaşa nağdsız qaydada ödənilən yemək xərclərinin qanunvericiliklə müəyyən edilmiş normadan artıq hissəsi işçinin muzdlu gəlirlərinə aid edilməklə gəlir vergisinə və sosial sığorta haqqına cəlb olunur.
Yuxarıda qeyd olunanlar Vergi Məcəlləsinin 119-cu və 175-ci maddələri, “Sosial sığorta haqqında”, “İşsizlikdən sığorta haqqında” və “Tibbi sığorta haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunları, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2024-cü il 22 noyabr tarixli 492 nömrəli Qərarı ilə tənzimlənir.
Kriptovalyuta üzrə əməliyyatlardan gəlir əldə edən fiziki şəxslər vergi orqanlarında uçota alınmaqla VÖEN əldə etməli və əldə edilən gəlirdən Vergi Məcəlləsinin 101.2-ci maddəsinə uyğun olaraq 14 faiz dərəcə ilə gəlir vergisi hesablayaraq növbəti ilin mart ayının 31-dən gec olmayaraq “Gəlir vergisinin bəyannaməsi”ni vergi orqanına təqdim etməklə dövlət büdcəsinə ödəməlidir.
Belə ki, Vergi Məcəlləsinin 99.3.8-ci maddəsinə əsasən vergi ödəyicisinin aktivlərinin ilkin qiymətinin artdığını göstərən hər hansı digər gəlir (təqdim olunduğu təqdirdə) - əmək haqqından başqa onun qeyri-sahibkarlıq fəaliyyətindən əldə olunan gəliri hesab olunur.
Belə ki, Vergi Məcəlləsinin 99.3.8-ci maddəsinə əsasən vergi ödəyicisinin aktivlərinin ilkin qiymətinin artdığını göstərən hər hansı digər gəlir (təqdim olunduğu təqdirdə) - əmək haqqından başqa onun qeyri-sahibkarlıq fəaliyyətindən əldə olunan gəliri hesab olunur. Gəlirin əldə edildiyi vaxt alınmış kriptovalyutanın təqdim olunduğu vaxtda hesab edilir və vergiyə cəlb olunan gəlir kimi kriptovalyutanın alındığı vaxtla təqdim edildiyi tarixə olan qiymət artımı əsas götürülür.
Yuxarıda qeyd olunanlar Vergi Məcəlləsinin 99-cu, 101-ci və 149-cu maddələri ilə tənzimlənir.
Vergi Məcəlləsinin 106.1.18-ci maddəsinin müddəalarına əsasən vergi ödəyicisinin hesabat ilinin mənfəətinin 15 faizindən çox olmayan hissəsinin elm, təhsil, səhiyyə, idman və mədəniyyət sahəsinin inkişafı məqsədilə bu sahələrdə fəaliyyət göstərən və Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2020-ci il 12 mart tarixli 88 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş meyarlara cavab verən müəssisə, idarə və təşkilatlara əvəzsiz olaraq köçürülən hissəsi 2024-cü il yanvarın 1-dən 5 il müddətinə mənfəət vergisindən azaddır.
Həmin Qərar ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikası Vergi Məcəlləsinin 106.1.18-ci maddəsinə uyğun olaraq, vergidən azadolunma məqsədləri üçün elm, təhsil, səhiyyə, idman və mədəniyyət sahələrində fəaliyyət göstərən müəssisə, idarə və təşkilatların Meyarları”nın 5-ci bəndinə əsasən idman sahəsində fəaliyyət göstərən müəssisə, idarə və təşkilatların meyarları kimi “Bədən tərbiyəsi və idman haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə müəyyən edilmiş ictimai birlik formasında yaradılan respublika idman federasiyaları (assosiasiyaları) və ya idman klubları olması və köçürülən vəsaitin idman federasiyaları (assosiasiyaları) və ya idman klublarının təsis sənədlərində nəzərdə tutulan məqsədlər üçün sərf edilməsi müəyyən edilmişdir.
Qeyd olunanlara əsasən sözügedən Meyarlarda Vergi Məcəlləsinin 106.1.18-ci maddəsinə uyğun olaraq vergidən azadolma ictimai birlik təşkilati-hüquqi formasında yaradılan idman klublarına köçürülən vəsaitlərə münasibətdə tətbiq edildiyindən, vergi ödəyicisi tərəfindən təşkilati-hüquqi forması məhdud məsuliyyətli cəmiyyət olan idman klublarına köçürülən vəsaitlərə müvafiq azadolma şamil olunmur.
Eyni zamanda, vergi ödəyicisi tərəfindən çəkilmiş həmin xərclər Vergi Məcəlləsinin 108-ci maddəsinə əsasən gəlirdən çıxılan xərclərə aid edilmir.
Yuxarıda qeyd olunanlar Vergi Məcəlləsinin 106-cı və 108-ci maddələri, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2020-ci il 12 mart tarixli 88 nömrəli Qərarı ilə tənzimlənir.
Vergi Məcəlləsinin 106.1.18-ci maddəsinin müddəalarına əsasən vergi ödəyicisinin hesabat ilinin mənfəətinin 15 faizindən çox olmayan hissəsinin elm, təhsil, səhiyyə, idman və mədəniyyət sahəsinin inkişafı məqsədilə bu sahələrdə fəaliyyət göstərən və Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2020-ci il 12 mart tarixli 88 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş Meyarlara cavab verən müəssisə, idarə və təşkilatlara əvəzsiz olaraq köçürülən hissəsi 2024-cü il yanvarın 1-dən 5 il müddətinə mənfəət vergisindən azaddır.
Meyarların 3-cü bəndinə əsasən dövlət orqanlarının, dövlətin adından yaradılan publik hüquqi şəxslərin, dövlət mülkiyyətində olan və ya paylarının (səhmlərinin) 51 və daha artıq faizi birbaşa və ya dolayısilə dövlətə məxsus olan hüquqi şəxslərin tabeliyində olması və “Təhsil haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə müəyyən edilmiş qaydada lisenziya alması təhsil sahəsində fəaliyyət göstərən müəssisə, idarə və təşkilatların meyarlarına aid edilmişdir.
Meyarların 7-ci bəndinin müddəalarına əsasən bu Meyarlarda nəzərdə tutulan şəxslərə ödəniş edilərkən, ödənişin təyinatı ödəniş sərəncamında düzgün, tam və aydın şəkildə qeyd olunmalıdır və ödəniş nağdsız qaydada vəsaiti köçürən şəxsin bank hesabından vəsaiti alan şəxsin bank və digər ödəniş hesabına köçürmə yolu ilə həyata keçirilməlidir. Təyinatı qeyd olunmayan (düzgün və ya tam qeyd olunmayan) ödənişlər, habelə nağd qaydada ödənilən məbləğlər Vergi Məcəlləsinin 106.1.18-ci maddəsində nəzərdə tutulan vergidən azadolmaya əsas vermir.
Həmçinin ödənişi alan müəssisə, idarə və təşkilat hesabat ili bitdikdən sonra 1 (bir) ay müddətində alınmış vəsaitin təyinatı üzrə xərcləndiyini təsdiq edən sənədləri (alqı-satqı müqavilələri, təhvil-təslim aktları, ödəniş tapşırıqları, ödəniş xidməti təchizatçılarının çıxarışları və s.) vəsaiti köçürən şəxsə təqdim edir.
Qeyd olunanlara əsasən hüquqi şəxs tərəfindən hesabat ilinin mənfəətinin 15 faizindən çox olmayan hissəsinin, təhsil sahəsinin inkişafı məqsədilə bu sahədə fəaliyyət göstərən və yuxarıda göstərilən meyarlara cavab verən müəssisə, idarə və təşkilatlara əvəzsiz olaraq köçürülən hissəsi mənfəət vergisindən azaddır.
Bu zaman Vergi Məcəlləsinin 106.1.18-ci maddəsində nəzərdə tutulan vergidən azadolmanın tətbiqi üçün Meyarların 7-ci bəndində qeyd olunan tələblərə və rəsmiləşdirmə qaydalarına əməl edilməlidir.
Yuxarıda qeyd olunanlar Vergi Məcəlləsinin 106-cı maddəsi, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2020-ci il 12 mart tarixli 88 nömrəli Qərarı ilə tənzimlənir.
Fiziki şəxs mülkiyyətində olan yaşayış sahəsinə görə əmlak vergisinin ödəyicisidir və Vergi Məcəlləsinin 197.1.1-ci maddəsinin müddəalarına əsasən fiziki şəxslərin xüsusi mülkiyyətində olan binalar, o cümlədən fərdi yaşayış evləri əmlak vergisinin vergitutma obyektidir.
Bununla yanaşı, “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 12.1-ci maddəsinə əsasən daşınmaz əmlaka mülkiyyət və digər əşya hüquqlarının əmələ gəlməsi və başqasına keçməsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən hazırlanan sənədlər əsasında qeydiyyat orqanı tərəfindən elektron üsulla təqdim olunan dövlət reyestrindən çıxarışla rəsmiləşdirilir.
Göründüyü kimi, fiziki şəxslər mülkiyyətində olan daşınmaz əmlaka görə əmlak vergisinin ödəyicisi sayılır və daşınmaz əmlaka mülkiyyət hüququ müvafiq qeydiyyat orqanı tərəfindən elektron üsulla təqdim olunan dövlət reyestrindən çıxarışla müəyyən olunur.
Yuxarıda qeyd olunanlar Vergi Məcəlləsinin 196-cı və 197-ci maddələri, “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə tənzimlənir.
2024-cü ilin yanvarın 1-dən Vergi Məcəlləsinin 221.4.7-ci maddəsinə edilmiş dəyişikliklərə əsasən yük daşımalarını həyata keçirən vergi ödəyiciləri tərəfindən “Fərqlənmə nişanı”nın alınması üçün verginin, məcburi dövlət sosial sığorta və icbari tibbi sığorta haqqının ödənilməsi tələb edilmir və qeyd edilən öhdəliklər həmin şəxslər tərəfindən qanunla müəyyən edilmiş ümumi qaydada yerinə yetirilir.
Qeyd olunan tarixdən ölkə ərazisində yük daşımalarını həyata keçirən vergi ödəyiciləri vergi öhdəliklərini sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi olmaq hüququ olduqda sadələşdirilmiş verginin (2 faiz) və ya mənfəət (gəlir) vergisinin ödəyicisi kimi, habelə könüllü və ya dövriyyəsindən asılı olaraq məcburi ƏDV qeydiyyatına alınmaqla yerinə yetirirlər.
Bununla yanaşı, yükdaşıma fəaliyyəti həyata keçirən vergi ödəyicisi tərəfindən yüklərin daşınması zamanı xidmətin alıcısına elektron qaimə-faktura təqdim edilməlidir.
Belə ki, Vergi Məcəlləsinin 16.1.11-6-cı maddəsində sadalanan şəxslər istisna olmaqla, digər şəxslər tərəfindən vergi ödəyicisi kimi uçotda olan şəxslərə mal, iş və xidmətlərlə bağlı bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş qaydada elektron qaimə-faktura göndərmək vergi ödəyicisinin vəzifəsidir.
Vergi Məcəlləsinin 71-1-ci maddəsinin müddəalarına əsasən işləri görən və xidmətləri göstərən vergi ödəyiciləri elektron qaimə-fakturanı işlərin görüldüyü və xidmətlərin göstərildiyi tarixdən 5 gün müddətində təqdim (tərtib) etməlidir.
Yuxarıda qeyd olunanlar Vergi Məcəlləsinin 16-cı, 71-1-ci və 221-ci maddələri ilə tənzimlənir.
Vergi Məcəlləsinin 109.8-ci maddəsinə əsasən “Nağdsız hesablaşmalar haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 3.5-ci maddəsində göstərilən mallar, qiymətli daşlar, qiymətli metallar, o cümlədən qiymətli daşlardan və qiymətli metallardan hazırlanmış məmulatlar, daşınmaz əmlak, avtomobil nəqliyyatı vasitələri və daşınar əsas vəsaitlər istisna olmaqla, digər malların vergi ödəyicisi kimi vergi orqanında uçotda olmayan fiziki şəxslərdən alış aktı əsasında alınması və ya malların vergi ödəyicilərindən bu Məcəllənin 50.8-ci maddəsinin tələblərinə cavab verən nəzarət kassa aparatının çeki əsasında alınması üzrə gəlirdən çıxılan xərclərin yuxarı həddi vergi ödəyicisinin hər il üçün gəlirlərinin və xərclərinin ən yüksəyinin hər bir hal üzrə 2 faizi həddində məhdudlaşdırılır və bu həddən yuxarı məbləğ gəlirdən çıxılmır.
Göründüyü kimi, müvafiq istisnalar nəzərə alınmaqla malların vergi uçotunda olmayan fiziki şəxslərdən alış aktı əsasında alınması zamanı gəlirdən çıxılan xərclər müəyyən olunmuş hədlə məhdudlaşdırılır və “Nağdsız hesablaşmalar haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 3.5-ci maddəsində göstərilən malların, o cümlədən kənd təsərrüfatı məhsullarının vergi uçotunda olmayan fiziki şəxslərdən alış aktı əsasında alınması üzrə çəkilmiş xərclər məhdudlaşdırmadan gəlirdən çıxılır.
Vergi Məcəlləsinin 13.2.61-ci maddəsinin müddəalarına əsasən istehsal olunan (o cümlədən sənaye üsulu ilə, xüsusi broyler təsərrüfatlarında, avtomatlaşdırılmış tövlə sistemlərində və digər yerlərdə) canlılar diri şəkildə olarkən əldə edilmiş məhsulların ilkin formada, heç bir kimyəvi təsirə məruz qalmadan təqdim edilməsi kənd təsərrüfatı məhsullarının satışı kənd təsərrüfatı məhsullarının satışı sayılır.
Qeyd olunanlara əsasən sorğuda göstərilən halda, toyuq yumurtası kənd təsərrüfatı məhsulu hesab edildiyindən, həmin məhsulun vergi uçotunda olmayan fiziki şəxslərdən alış aktı əsasında alınması üzrə çəkilmiş xərclər Vergi Məcəlləsinin 108-ci maddəsinə uyğun olaraq tam şəkildə gəlirdən çıxılır.
Yuxarıda qeyd olunanlar Vergi Məcəlləsinin 16-cı, 108-ci və 109-cu maddələri ilə tənzimlənir.
Bildiririk ki, mülki hüquqi müqavilələr çərçivəsində fəaliyyət göstərən fiziki şəxslərə münasibətdə vergi və sığorta qanunvericiliyində güzəşt və azadolma müəyyən olunmamışdır.
Müraciətdə göstərilən halda, vergi uçotunda olmaya fiziki şəxs tərəfindən müvafiq qurumla bağlanılmış mülki hüquqi müqavilə əsasında göstərilən xidmətlərə (işlərə) görə aparılan ödənişlərdən ödənişi aparan dövlət qurumu tərəfindən ödəmə mənbəyində 14 faiz dərəcə ilə gəlir vergisi, gəlirlərinin 25 faizi miqdarında məcburi dövlət sosial sığorta haqqı, gəlirlərinin 8000 manatadək olan hissəsinin 2 faizi həcmində icbari tibbi sığorta haqqı tutulur.
Yuxarıda qeyd olunanlar Vergi Məcəlləsinin 101-ci, 102-ci və 150-ci maddələri, “Sosial sığorta haqqında” və “Tibbi sığorta haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunları ilə tənzimlənir.
Bildiririk ki, heyvan və quş ətinin, o cümlədən kəsilmə və dondurulma əməliyyatlarına məruz qalan heyvan və quş ətinin satışı Vergi Məcəlləsinin 164.1.37-ci maddəsinə əsasən ƏDV-dən azad olunan əməliyyatdır və həmin məhsulların idxalı zamanı ödənilən ƏDV məbləği əvəzləşdirilmir, əvəzləşdirilməyən ƏDV məbləğləri məhsulun dəyərinə aid edilir.
Bununla yanaşı, Vergi Məcəlləsinin 159.8-ci maddəsinin müddəalarına əsasən ƏDV-dən azad olunan əməliyyatlar ƏDV tətbiq edilməklə aparıldığı halda bu əməliyyatlar ƏDV tutulan əməliyyat sayılır.
Sorğuda göstərilən halda, satışı ƏDV-dən azad olunan quş ətinin ƏDV tətbiq edilməklə satılması Vergi Məcəlləsinin 159.8-ci maddəsinə əsasən ƏDV-yə cəlb olunan əməliyyat sayılır və tam satış dəyərindən 18 faiz ƏDV hesablanır. Bu zaman ƏDV tətbiq edilməklə satılan quş ətinin idxalına görə ödənilmiş ƏDV məbləğləri Vergi Məcəlləsinin 175-ci maddəsinə uyğun olaraq əvəzləşdirilir.
Yuxarıda qeyd olunanlar Vergi Məcəlləsinin 159-cu, 164-cü və 175-ci maddələri ilə tənzimlənir.
Vergi Məcəlləsinin 164.1.37-ci maddəsinə əsasən heyvan və quş ətinin satışı – 2020-ci il yanvarın 1-dən 7 il müddətinə ƏDV-dən azad edilmişdir.
Bu maddənin müddəaları kəsilmə və dondurulma əməliyyatlarına məruz qalan heyvan və quş ətləri istisna olmaqla, emal əməliyyatlarına məruz qalan heyvan və quş ətinə münasibətdə tətbiq edilmir.
Bununla yanaşı, ölkədə məhsul və xidmətlərin təsnifatı Azərbaycan Respublikası Dövlət Statistika Komitəsinin 2018-ci il 31 oktyabr tarixli 9/2 nömrəli kollegiya qərarı ilə təsdiq edilmiş “Məhsul növlərinin Təsnifatı” ilə tənzimlənir və “ət və konservləşdirilmiş ət məhsulları”, “ev quşlarının emal edilmiş və konservləşdirilmiş əti” və “ət məhsulları və ev quşlarının ətindən alınan məhsullar” Təsnifatın “C” seksiyasında emal sənayesi məhsulu kimi təsbit edilmişdir.
Qeyd olunanlara əsasən toyuq farşı emal əməliyyatlarına məruz qalan məhsul hesab olunduğundan, belə məhsulun satışı ümumi qaydada 18 faiz dərəcə ilə ƏDV-yə cəlb edilir.
Yuxarıda qeyd olunanlar Vergi Məcəlləsinin 164-cü maddəsi, Azərbaycan Respublikası Dövlət Statistika Komitəsinin 2018-ci il 31 oktyabr tarixli 9/2 nömrəli kollegiya qərarı ilə tənzimlənir.
Çap et